भारत–पाकिस्तान सीमा बन्द भएसँगै ह्वात्तै बढ्यो केसरको मूल्य, प्रतिकिलो ५ लाख भारु पुग्यो

काठमाण्डौ । भारत र पाकिस्तानबीचको सीमा नाका बन्द भएपछि केसरको मूल्य ह्वात्तै बढेको छ । पछिल्लो चार दिनमा उच्च गुणस्तरको केसरको मूल्य १० प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ । इण्डिया टुडेको एक रिपोर्टका अनुसार यतिबेला केसरको मूल्य प्रतिकिलो करिब ५ लाख पुगेको छ। अटारी–वाघा नाका बन्द भएसँगै केसरको मूल्ःयमा उछाल आएको जनाइएको छ । यो नाका बन्द भएपछि अफगानिस्तानबाट हुने केसरको आपूर्ति बन्द भएको छ ।

केसर विश्वकै सबैभन्दा महँगो मसला हो। भारतमा केसरको वार्षिक माग करिब ५५ टन छ। उद्योगको अनुमान अनुसार कश्मीरमा ६–७ टन केसर उत्पादन हुने गरेको छ । बाँकी केसर अफगानिस्तान र इरानबाट आयात गरिन्छ। इरानी केसर पनि महँगो भएको छ । यसको मूल्य ५ प्रतिशतले बढेको जनाइएको छ ।  

एक किलो केसरको मूल्य ५० ग्राम सुन बराबर हुन्छ। अटारी–वाघा नाका बन्द भएपछि केसरको मूल्य बढेको छ । पहलगाममा भएको आतंकवादी हमलापछि सरकारले अटारी–वाघा नाका बन्द गरेको छ । यो सीमा पाकिस्तानसँगको व्यापारको एक मात्र बाटो थियो।

पहलगाममा आक्रमण हुनुअघि सबैभन्दा राम्रो गुणस्तरको केसरको मूल्य ४.२५ लाखदेखि ४.५० लाख रुपैयाँ प्रति किलो रहेको थियो। केसरको माग अझै पनि दक्षिण र पश्चिमी भारतमा छ। तर उत्तरी भारतका खरिदकर्ताहरु भने केसरको खरिदबाट पछि हटिरहेका छन्। केसर उत्पादकहरूले उत्तरी भारतबाट विरोधको सामना गरिरहेको बताउँछन्।  

धेरै खरिकर्ताहरुले केसर किनेका छैनन्। भारतमा, केसर प्रायः मिठाई बनाउनेहरू द्वारा प्रयोग गरिन्छ। मे र जुनमा विवाहका कारण धेरै केसरको खपत बढी हुने गर्छ । यो अवधिमा मिठाई तथा अन्य परिकारमा प्रयोग हुने भएकाले केसरको माग बढ्छ ।

पम्पोरमा नयाँ सिमेन्ट कारखाना खुलेकाले केसरको उत्पादन घटेको केही व्यापारीले बताएका छन् । केसरको फूल निकै नाजुक हुने गर्छ । सिमेन्टको धुलो तिनीहरूमा पर्दा केसरको फुल ओइलाउँछन्। यसले केसरको गुणस्तर र मात्रा दुवैलाई असर गर्छ। पाम्पोर बाहेक, केसर बडगाम र श्रीनगर र जम्मूको किश्तवार जिल्लाको बाहिरी भागमा पनि उब्जनी गरिन्छ।

कश्मीर उपत्यकामा केसरका धेरै प्रकार छन्। मोंगरा सबैभन्दा गाढा हुन्छ र यसमा समृद्ध सुगन्ध र स्वाद छ। लाचा जातमा रातो र पहेंलो भागहरू हुन्छन्। जर्दा नामको केसर फेस प्याक र ब्यूटी क्रिममा प्रयोग गरिन्छ। केसर उब्जाउने र कटनी गर्नु निकै मेहनती काम हो। करिब १६०–१८० फूलबाट एक ग्राम केसर निकालिन्छ। केसरको फसल अक्टोबरको मध्यमा सुरु हुन्छ र एक महिनामा समाप्त हुन्छ।