अमेरिका–इरान शान्ति सम्झौता अन्तिम चरणमा, हर्मुज जलमार्ग पुनः खुल्छ: ट्रम्प

काठमाण्डौ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको शान्ति सम्झौतासम्बन्धी समझदारीपत्र ‘धेरै हदसम्म सहमतिमा पुगेको’ बताएका छन्। उनले उक्त सम्झौताले विश्व व्यापार र ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालनमा आउने दाबी गरेका छन्।

सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत ट्रम्पले सम्झौताका अन्तिम पक्षहरूबारे छलफल जारी रहेको र चाँडै औपचारिक घोषणा हुने बताएका हुन्। विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार प्रस्तावित ढाँचामा युद्धविराम, जलमार्ग पुनः खोल्ने व्यवस्था तथा इरानमाथिको केही अमेरिकी प्रतिबन्ध खुकुलो बनाउने विषय समावेश छन्।

सम्भावित सम्झौताअनुसार इरानले आणविक हतियार नबनाउने प्रतिबद्धता जनाउने तथा युरेनियम संवर्द्धन कार्यक्रमबारे थप वार्ता गर्ने उल्लेख गरिएको छ। बदलामा अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी हटाउने र तेल निर्यातसम्बन्धी केही प्रतिबन्धमा छुट दिन सक्ने बताइएको छ।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले पनि वार्तामा प्रगति भएको संकेत दिएका छन्। उनले आगामी केही घण्टा वा दिनभित्र सकारात्मक समाचार आउन सक्ने बताएका छन्।

यद्यपि, इरानले भने सबै विषयमा अन्तिम सहमति भइनसकेको स्पष्ट पारेको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता एस्माइल बाघाईले ‘केही महत्वपूर्ण मुद्दामा अझै मध्यस्थतामार्फत छलफल आवश्यक रहेको’ बताएका छन्।

हर्मुज जलमार्ग विश्व तेल आपूर्तिको प्रमुख मार्ग मानिन्छ, जहाँबाट विश्वको ठूलो परिमाणमा कच्चा तेल ओसारपसार हुने गर्दछ। युद्ध र जलमार्ग अवरोधका कारण पछिल्ला महिनाहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा अस्थिरता देखिएको थियो। विश्लेषकहरूले सम्झौता भए पनि तेल आपूर्ति पूर्ण रूपमा सामान्य हुन अझै समय लाग्न सक्ने बताएका छन्।