मरुभूमिमा दौडियो रेल: यूएई प्रवेश गर्‍यो नयाँ यातायात युगमा

दुबई । तेल, गगनचुम्बी भवन, फराकिला राजमार्ग र कार–केन्द्रित जीवनशैलीका लागि चिनिने संयुक्त अरब इमिरेट्स अब नयाँ पहिचानतर्फ अघि बढेको छ: राष्ट्रिय रेल सेवा भएको देशका रूपमा।

लामो समयदेखि प्रतीक्षा गरिएको यूएईको पहिलो राष्ट्रिय यात्रुवाहक रेल सेवा औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ। इतिहाद रेलद्वारा सञ्चालित पहिलो रेल स्थानीय समयअनुसार मङ्गलबार बिहान ५:३४ बजे ओमानको खाडी नजिकै रहेको फुजैराहबाट प्रस्थान गरेको थियो। करिब २५० किलोमिटर यात्रा गर्दै रेल बिहान ७:१९ बजे अबुधाबीको मोहम्मद बिन जायद सिटी स्टेसन पुगेको थियो। यो यात्रा पूरा गर्न १ घण्टा ४५ मिनेट लागेको थियो।

यो केवल एउटा नयाँ यातायात सेवा सुरु भएको घटना होइन, यूएईको सार्वजनिक यातायात इतिहासमा नयाँ अध्याय हो। निजी सवारीसाधनमा अत्यधिक निर्भर रहेको मुलुक अब इमिरेट्सहरूलाई रेलमार्फत जोड्ने संरचनागत मोडतर्फ अघि बढेको छ।

सेवा सुरु हुनुअघि नै यात्रुहरूमा ठूलो उत्साह देखिएको थियो। इतिहाद रेलका अनुसार उद्घाटनअघि नै १० हजारभन्दा बढी टिकट बिक्री भइसकेका थिए। पहिलो दिन प्रारम्भिक सञ्चालन चरणअन्तर्गत ६ वटा यात्रुवाहक सेवा सञ्चालन गर्ने तालिका बनाइएको थियो।

नयाँ रेल सेवामा यात्रुहरूलाई आरक्षित सिट, वातानुकूलित डिब्बा, वाइफाइ, चार्जिङ पोर्ट र आरामदायी सिटसहितको आधुनिक सुविधा उपलब्ध गराइएको छ। यात्रुले कम्फर्ट र प्रिमियम क्लास छान्न सक्छन्। सुरुवाती भाडा कम्फर्ट क्लासका लागि ५५ दिराम र प्रिमियम क्लासका लागि १२० दिरामबाट सुरु भएको छ। प्रत्येक रेलमा करिब ४०० यात्रु बोक्ने क्षमता रहेको छ।

यूएईका लागि यो परियोजनाको महत्व यातायातमा मात्र सीमित छैन। ९०० किलोमिटर लामो राष्ट्रिय रेल नेटवर्क पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएपछि यसले यूएईका ११ सहर र क्षेत्रलाई जोड्नेछ। यो नेटवर्क पश्चिममा साउदी अरेबियाको सीमा नजिकैको घुवेफातदेखि पूर्वमा फुजैराहसम्म फैलिनेछ।

यात्रुवाहक सेवा नयाँ भए पनि इतिहाद रेलको पूर्वाधार पहिले नै मालवाहक सेवामा प्रयोग हुँदै आएको छ। मालवाहक रेल सेवाले यूएईका बन्दरगाह, औद्योगिक क्षेत्र र लजिस्टिक्स केन्द्रहरूलाई जोड्दै व्यापारिक ढुवानीमा भूमिका खेलिरहेको छ। अब यात्रुवाहक सेवा सुरु भएसँगै यही संरचना दैनिक जीवन, काम, पर्यटन र आन्तरिक आवागमनसँग प्रत्यक्ष जोडिन थालेको छ।

पहिलो चरणमा फुजैराह-अबुधाबी सेवा सुरु गरिएको हो। त्यसपछि दुबई, अल धैद, अल धफ्रा र शारजाहका स्टेसनहरू चरणबद्ध रूपमा सञ्चालनमा ल्याउने योजना छ। रिपोर्टहरूका अनुसार दुबई र अल धैद स्टेसन सेप्टेम्बर ३०, २०२६ मा, अल धफ्रा क्षेत्रको स्टेसन डिसेम्बर ३०, २०२६ मा र शारजाह युनिभर्सिटी स्टेसन मार्च ३०, २०२७ मा जोडिने तयारी छ।

यूएईको रेल परियोजनालाई जलवायु र दिगो विकाससँग पनि जोडिएको छ। कार र ट्रकमा निर्भरता घटाएर रेलमार्फत यात्रु तथा मालसामान ढुवानी बढाउँदा कार्बन उत्सर्जन घट्ने अपेक्षा गरिएको छ। इतिहाद रेलको पूर्वाधार विद्युतीकरणका लागि तयार हुने गरी विकास गरिएको र सन् २०५० सम्म ठूलो मात्रामा कार्बन उत्सर्जन कटौतीमा योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

तर चुनौती पनि उत्तिकै छ। यूएईमा निजी कार केवल यातायातको साधन मात्र होइन, जीवनशैलीकै हिस्सा हो। त्यसैले रेल सफल बनाउन स्टेसनसम्म पुग्ने सुविधा, टिकट मूल्य, समयपालना, पार्किङ, बस-ट्याक्सी-मेट्रोसँगको सहज जडान र अन्तिम गन्तव्यसम्मको पहुँच निर्णायक हुनेछ।

यही कारण अबुधाबीका यातायात निकायहरू रेललाई बस, ट्याक्सी, राइड–हेलिङ र स्थानीय सार्वजनिक यातायातसँग जोड्ने तयारीमा छन्। दुबईमा भविष्यको स्टेसन मेट्रोसँग नजिक रहने योजना पनि अघि सारिएको छ, जसले यात्रुलाई रेलबाट सहरभित्रको यात्रा सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटनमा यसको प्रभाव कस्तो पर्छ भन्ने प्रश्न भने खुला छ। रेल यात्रा विशेषज्ञहरूले प्रारम्भिक चरणमा यो सेवा मुख्यतः यूएईभित्रको आवागमन, काम, पारिवारिक भेटघाट र आन्तरिक पर्यटनका लागि उपयोगी हुने आकलन गरेका छन्। तर पूर्ण नेटवर्क खुलेपछि फुजैराहका पहाडी दृश्य, मरुभूमि, अबुधाबीका व्यापारिक केन्द्र, दुबईको शहरी जीवन र शारजाहका शैक्षिक क्षेत्रहरू एकै रेल प्रणालीमा जोडिनेछन्।

यसैले इतिहाद रेल यूएईका लागि केवल रेलमार्ग होइन, नयाँ आर्थिक नसा बन्ने सम्भावना बोकेको परियोजना हो। यसले सहरहरूलाई नजिक ल्याउने, सडकको चाप घटाउने, पर्यटकलाई नयाँ यात्रा अनुभव दिने र कारकेन्द्रित समाजलाई सार्वजनिक यातायाततर्फ मोड्ने प्रयास गर्नेछ।