रुसको विशाल आर्कटिक तेल परियोजना ‘भोस्तोक आयल’बाट व्यावसायिक निर्यात सुरु

काठमाण्डौ। वर्षौंको ढिलाइपछि रुसले आफ्नो महत्वाकांक्षी आर्कटिक तेल परियोजना ‘भोस्तोक आयल’ बाट व्यावसायिक तेल निर्यात सुरु गरेको छ। यो परियोजनालाई सोभियत संघको पतनपछि रुसले अघि बढाएका सबैभन्दा ठूला तेल उत्पादन विस्तार प्रयासमध्ये एक मानिएको छ।

मिडिया रिपोर्टहरूका अनुसार रुसी ऊर्जा कम्पनी रोसनेफ्टले सेप्टेम्बरमा ताइमिर प्रायद्वीपस्थित ‘बुख्ता सेभेर’ टर्मिनलबाट आइस(क्लास ट्यांकरमा कच्चा तेल लोड गर्न थालेको हो।

भोस्तोक आयल परियोजनाअन्तर्गत ताइमिर र पूर्वी साइबेरियामा रहेका १३ भन्दा बढी तेल क्षेत्र समेटिएका छन्। रोसनेफ्टका अनुसार ती क्षेत्रको कुल तेल भण्डार करिब ५१ अर्ब ब्यारेल रहेको अनुमान छ। परियोजनाको दीर्घकालीन उत्पादन क्षमता यसअघि दैनिक करिब २० लाख ब्यारेलसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको थियो।

यद्यपि, प्रारम्भिक चरणमा उत्पादन र निर्यात उक्त क्षमताभन्दा निकै कम रहनेछ। रिपोर्टअनुसार सन् २०२६ मा दैनिक करिब १ लाख ५० हजार ब्यारेल तेल निर्यात गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यो मासिक करिब ५ लाखदेखि ७ लाख मेट्रिक टन बराबर हुनेछ।

रोसनेफ्टले सन् २०२७ को दोस्रो छमाहीसम्म दैनिक ६ लाख ब्यारेल, अर्थात् वार्षिक करिब ३ करोड मेट्रिक टन, निर्यात गर्ने योजना बनाएको छ। सन् २०३० सम्म दैनिक करिब १० लाख ब्यारेल उत्पादन तथा निर्यातको स्तरमा पुग्ने कम्पनीको लक्ष्य छ।

टर्मिनलबाट तेल लोड गर्ने प्रारम्भिक ट्यांकरमा आइस(क्लास जहाजहरू ‘अकादेमिक गुब्किन’ र ‘भालेन्टिन पिकुल’ रहेका छन्। ‘भ्लादिमिर मोनोमाख’ र ‘भ्लादिमिर भिनोग्रादोभ’ नामका थप दुई जहाज पनि तेल लोड गर्ने प्रतीक्षामा रहेको बताइएको छ।

रोसनेफ्टले सन् २०१९ मा भोस्तोक आयललाई आफ्नो प्रमुख परियोजनाका रूपमा सार्वजनिक गरेको थियो। सुरुमा परियोजनामा विदेशी साझेदारलाई समेत सहभागी गराउने योजना थियो। तर रुसले युक्रेनमाथि पूर्ण रूपमा आक्रमण गरेपछि पश्चिमी मुलुकहरूले लगाएका प्रतिबन्धका बीच विदेशी कम्पनीहरू परियोजनाबाट बाहिरिए।

परियोजनासँग यसअघि बीपी, ट्राफिगुरा र भिटोलजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरू जोडिएका थिए। उनीहरूको बहिर्गमनपछि परियोजनाको विकासका लागि रोसनेफ्टले मुख्यतः आफ्नै स्रोत र क्षमतामा निर्भर रहनुपरेको छ।

भोस्तोक आयलको प्रमुख विशेषता भनेको उत्तरी समुद्री मार्ग हुँदै एसियाली बजारमा तेल निर्यात गर्ने क्षमता हो। रुसको आर्कटिक क्षेत्रमा रहेको बुख्ता सेभेर टर्मिनलबाट आइस(क्लास जहाजमार्फत तेल ढुवानी गरिनेछ।

रुसको तेल उद्योग उत्पादनसम्बन्धी चुनौती र समग्र उत्पादनमा आएको दबाबसँग जुधिरहेका बेला भोस्तोक आयलको सुरुआतलाई मस्कोले महत्वपूर्ण परियोजनाका रूपमा हेरेको छ। नयाँ परियोजनाले रुसको तेल उत्पादनलाई दीर्घकालीन रूपमा कायम राख्न तथा विशेषगरी एसियाली बजारतर्फ तेल निर्यात बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।