के रूसले परमाणु युद्धको महाविनाशबाट बच्न तयारी गरिरहेको छ ? रहस्यमय पहाडमुनी पुटिनको न्यूक्लियर हाइडआउट निर्माण भइरहेको दाबी

विश्व अर्थतन्त्र
आईतवार, आश्विन ११,२०८३ 14:39:14

काठमाण्डौ । रुसले युराल क्षेत्रमा रहेको कोस्विनस्की कामेन पहाडमुनिको भूमिगत सैन्य संरचनालाई थप विस्तार र सुदृढ गरिरहेको दाबी सार्वजनिक भएको छ। केही अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम र अनुसन्धानमा आधारित रिपोर्टहरूले उक्त संरचनालाई रुसको आणविक कमान्ड तथा नियन्त्रण प्रणालीसँग जोडेर विश्लेषण गरेका छन्।

रिपोर्टहरूमा सो संरचना पुरानो सोभियतकालीन सैन्य पूर्वाधारको हिस्सा रहेको र पछिल्ला वर्षहरूमा त्यहाँ निर्माण तथा पूर्वाधार विस्तारका गतिविधि बढेको उल्लेख गरिएको छ। तर, यसलाई रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको व्यक्तिगत ‘डूम्सडे बंकर’ वा आणविक युद्धका लागि नयाँ नियन्त्रण केन्द्रका रूपमा पुष्टि गर्ने सार्वजनिक प्रमाण भने सीमित छन्।

रिपोर्टहरूका अनुसार कोस्विनस्की कामेन क्षेत्रमा रहेको भूमिगत संरचनालाई ‘फ्यासिलिटी १३३५’ नामसँग जोडिएको छ। शीतयुद्धका क्रममा निर्माण गरिएको यस प्रकारका भूमिगत संरचनाको उद्देश्य सम्भावित आणविक आक्रमणको अवस्थामा सैन्य कमान्ड र नियन्त्रण प्रणालीलाई सुरक्षित राख्नु रहेको बताइन्छ।

केही अनुसन्धानमा सन् २०१८ यता उक्त क्षेत्रमा उत्खनन तथा निर्माणका लागि उपकरण, स्टिल, पाइप र केबललगायत सामग्री पुर्‍याइएको दाबी गरिएको छ। त्यहाँ भेन्टिलेसन तथा हावा फिल्टर गर्ने प्रणालीसम्बन्धी पूर्वाधारसमेत विकास गरिएको उल्लेख छ।

यद्यपि, यी गतिविधि वास्तवमै आणविक युद्धको तयारीका लागि भइरहेका हुन् वा रुसको नियमित रणनीतिक सैन्य पूर्वाधार आधुनिकीकरणअन्तर्गतका काम हुन् भन्ने विषय स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएको छैन।

रुसको रणनीतिक आणविक क्षमतासँग जोडिने अर्को विषय ‘डेड ह्यान्ड’ भनेर चिनिने पेरिमिटर प्रणाली हो। शीतयुद्धकालमा विकास गरिएको यो प्रणालीले आणविक आक्रमणपछि नेतृत्वसँग सम्पर्क विच्छेद भएको अवस्थामा पनि रुसी आणविक प्रतिकार क्षमताको निरन्तरता सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राखेको बताइन्छ।

यस प्रणालीबारे सार्वजनिक विवरण सीमित छन् र यसको वर्तमान सञ्चालन तथा प्राविधिक अवस्थाबारे विभिन्न दाबी पाइन्छन्। त्यसैले कोस्विनस्की कामेनस्थित संरचनालाई ‘डेड ह्यान्ड’को नयाँ नियन्त्रण केन्द्रका रूपमा निश्चित रूपमा पहिचान गर्न सावधानी आवश्यक छ।

ण्रुस–युक्रेन युद्ध र अमेरिका–रुसबीचको बढ्दो रणनीतिक तनावका बीच रुसको आणविक कमान्ड तथा नियन्त्रण पूर्वाधारसम्बन्धी कुनै पनि गतिविधिले अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा विज्ञहरूको ध्यान खिच्ने गरेको छ।

केही सुरक्षा विज्ञले भूमिगत संरचनालाई आधुनिक बनाउनु रुसले आफ्नो रणनीतिक आणविक पूर्वाधारलाई सम्भावित आक्रमणबाट सुरक्षित राख्न खोजिरहेको संकेत हुन सक्ने बताएका छन्।