युद्धको छायाँमा विश्व अर्थतन्त्रः ग्रोथ २% मा झर्नसक्ने आईएमएफको चेतावनी

काठमाण्डौ । अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले पश्चिम एसियामा जारी युद्धका कारण विश्व अर्थतन्त्रको गति सुस्त हुने निष्कर्षसहित नयाँ वर्ल्ड इकोनोमिक आउटलुक (WEO) सार्वजनिक गरेको छ। 

अप्रिल २०२६ मा सार्वजनिक गरिएको उक्त रिपोर्टले सन् २०२६ मा विश्व आर्थिक वृद्धि ३.१ प्रतिशतमा सीमित हुने प्रक्षेपण गरेको छ, जुन यसअघि अनुमान गरिएको ३.४ प्रतिशतभन्दा उल्लेख्य रूपमा कम हो।

रिपोर्टअनुसार युद्धले ऊर्जा बजार, आपूर्ति शृंखला, मुद्रास्फीति अपेक्षा र वित्तीय अवस्थामाथि प्रत्यक्ष दबाब सिर्जना गरेको छ। यसै कारण वैश्विक मुद्रास्फीति २०२६ मा ४.४ प्रतिशतसम्म पुग्ने र २०२७ मा ३.७ प्रतिशतमा झर्ने अनुमान गरिएको छ। आईएमएफले स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरेको छ कि यदि यो युद्धको अवस्था नआएको भए विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धि अझै बलियो हुने सम्भावना थियो।

रिपोर्टसँगै सार्वजनिक गरिएको क्षेत्रगत प्रक्षेपणले भने विश्व अर्थतन्त्रभित्र असमानता अझ गहिरिँदै गएको संकेत गरेको छ। सन् २०२५ मा ३.४ प्रतिशत रहेको विश्व वृद्धि २०२६ मा ३.१ प्रतिशतमा झर्ने र २०२७ मा सामान्य सुधारसहित ३.२ प्रतिशत पुग्ने देखाइएको छ।

विकसित अर्थतन्त्रहरूको वृद्धि दर क्रमशः घट्दो देखिएको छ। सन् २०२५ मा १.९ प्रतिशत रहेको यस्तो अर्थतन्त्रको वृद्धि २०२६ मा १.८ प्रतिशत र २०२७ मा १.७ प्रतिशतमा झर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। अमेरिकाको अर्थतन्त्र २०२६ मा २.३ प्रतिशतले बढ्ने देखिए पनि २०२७ मा फेरि २.१ प्रतिशतमा झर्नेछ भने युरो क्षेत्रको वृद्धि २०२६ मा १.१ प्रतिशतमा सीमित रहनेछ।

एशियाली उदीयमान अर्थतन्त्रहरू भने अझै पनि विश्व अर्थतन्त्रको प्रमुख चालकका रूपमा देखिएका छन्, यद्यपि यहाँ पनि सुस्तता देखिन थालेको छ। Emerging and Developing Asia को वृद्धि २०२५ को ५.५ प्रतिशतबाट २०२६ मा ४.९ प्रतिशत र २०२७ मा ४.८ प्रतिशतमा झर्ने अनुमान गरिएको छ। चीनको वृद्धि ४.४ प्रतिशतमा सीमित हुने देखिएको छ भने भारतको अर्थतन्त्र २०२६ मा ६.५ प्रतिशतको दरमा विस्तार हुने प्रक्षेपण गरिएको छ।

युद्धकै प्रत्यक्ष प्रभाव देखिएको क्षेत्र भने मध्यपूर्व र केन्द्रीय एसिया हो, जहाँ २०२६ मा वृद्धि दर १.९ प्रतिशतमा झर्ने देखिएको छ। तर २०२७ मा भने ४.६ प्रतिशतसम्म सुधार हुने अनुमान गरिएको छ। यसले युद्धको प्रभाव अल्पकालीन भए पनि तीव्र रहेको संकेत गर्छ।

ल्याटिन अमेरिका तथा क्यारिबियन क्षेत्रमा वृद्धि सामान्य रूपमा २.३ प्रतिशतमा रहने देखिएको छ भने उप-सहारा अफ्रिकामा ४ प्रतिशतभन्दा माथि वृद्धि कायम रहने अनुमान छ। यसले विकासशील विश्वमा समग्र वृद्धि अझै पनि विकसित देशहरूको तुलनामा उच्च भए पनि जोखिम बढी रहेको देखाउँछ।

आईएमएफले उदीयमान तथा विकासशील अर्थतन्त्रहरूमा युद्धको प्रभाव झनै गहिरो हुने उल्लेख गरेको छ। विशेष गरी ऊर्जा आयातमा निर्भर राष्ट्रहरू(जसमध्ये नेपाल पनि पर्छ)मूल्यवृद्धि र बाह्य असन्तुलनको दोहोरो दबाबमा पर्ने सम्भावना औंल्याइएको छ। यद्यपि यस रिपोर्टको कार्यकारी सारांशमा नेपालका लागि छुट्टै वृद्धि दर उल्लेख गरिएको छैन।

रिपोर्टले जोखिम अझै उच्च रहेको भन्दै चेतावनी दिएको छ कि यदि युद्ध लम्बियो वा ऊर्जा पूर्वाधारमा थप क्षति पुग्यो भने विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धि २.५ प्रतिशत वा त्योभन्दा तल झर्न सक्छ। चरम अवस्थामा यो २ प्रतिशतसम्म सीमित हुन सक्ने र मुद्रास्फीति ५-६ प्रतिशतभन्दा माथि पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।

यसैबीच, व्यापार विवाद, बढ्दो सार्वजनिक ऋण, राजनीतिक अस्थिरता र एआई लगानीमा अनिश्चितता पनि प्रमुख जोखिमका रूपमा देखिएका छन्। यद्यपि एआई प्रविधिको तीव्र विस्तार, संरचनात्मक सुधार र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यले अर्थतन्त्रलाई पुनः गति दिन सक्ने सकारात्मक सम्भावना पनि रिपोर्टले औंल्याएको छ।

समग्रमा, आईएमएफले विश्व अर्थतन्त्र अहिले “युद्धको छायाँ”मा रहेको निष्कर्ष निकाल्दै आगामी आर्थिक दिशा धेरै हदसम्म भूराजनीतिक अवस्थाले निर्धारण गर्ने स्पष्ट संकेत दिएको छ।