खर्च कटौती कि डिजिटल क्रान्ति ? एनआईसी एशियाको ठूलो निर्णय

काठमाण्डौ । कुनैबेला शाखा सञ्जाल विस्तारमा आक्रामक रूपमा अघि बढेको एनआईसी एशिया बैंक पछिल्लो समय भने रणनीतिक मोडमा देखिएको छ। 

बैंकले देशका विभिन्न महानगर तथा शहरी क्षेत्रमा रहेका आफ्ना शाखाहरू समायोजन (मर्ज) गर्ने क्रमलाई तीव्र बनाउँदै एकैपटक ४४ वटा शाखाको अस्तित्व अन्त्य गर्ने निर्णय गरेको छ।

बैंकले जारी गरेको सूचनाअनुसार, २०८३ साल वैशाख ३ गते (बिहीबार) देखि लागू हुनेगरी यी शाखाहरू एकआपसमा गाभिनेछन्। समायोजनपछि चयनित मुख्य शाखाबाट सम्पूर्ण बैंकिङ सेवा निरन्तर सञ्चालन हुने बैंकले जनाएको छ।

किन गरियो यस्तो ठूलो निर्णय ?

एनआईसी एशिया बैंकको यो कदम आकस्मिक नभई रणनीतिक पुनर्संरचनाको हिस्सा भएको देखिन्छ। बैंक स्रोतका अनुसार यसका मुख्य कारणहरू यसप्रकार छन्:

सञ्चालन खर्च घटाउने (Cost Optimization)

भाडा, स्टाफ, युटिलिटी, सुरक्षा लगायत खर्च धेरै हुने भएकाले शाखा घटाएर लागत नियन्त्रण गर्ने प्रयास।

डिजिटल बैंकिङको तीव्र विस्तार

मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ, QR भुक्तानी बढ्दै जाँदा भौतिक शाखाको आवश्यकता घट्दै गएको।

ओभरल्याप भएका शाखाहरू हटाउने

एउटै क्षेत्रमा धेरै शाखा हुँदा सेवा दोहोरिने भएकाले दक्षता बढाउन समायोजन।

नाफा (Profitability) सुधार गर्ने रणनीति

कम प्रयोग हुने शाखा बन्द गरेर उच्च कारोबार हुने शाखामा फोकस।

नेपाल राष्ट्र बैंकको नीतिगत लचिलोपन

महानगर क्षेत्रका शाखा मर्ज गर्न पाउने व्यवस्था आएपछि त्यसको उपयोग।

संसाधनको पुनःवितरण (Resource Reallocation)

स्टाफ र पूँजीलाई बढी उत्पादनशील क्षेत्रमा सार्ने उद्देश्य।

ग्राहक व्यवहारमा परिवर्तन

ग्राहकहरू शाखाभन्दा डिजिटल माध्यम प्रयोगतर्फ सरेको ट्रेन्ड।

प्रतिस्पर्धात्मक दबाब (Competition Pressure)

अन्य बैंकहरू पनि डिजिटल र lean structure तर्फ गइरहेकाले प्रतिस्पर्धामा टिक्न।

जोखिम व्यवस्थापन सुधार

धेरै साना शाखा भन्दा कम तर बलिया शाखाबाट नियन्त्रण र निगरानी सजिलो हुने।

दीर्घकालीन रणनीतिक रूपान्तरण

पारम्परिक बैंकिङबाट “डिजिटल–फर्स्ट बैंकिङ मोडेल” मा रूपान्तरण गर्ने योजना।

पछिल्लो समय मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ र क्यूआर भुक्तानी जस्ता सेवाहरू व्यापक रूपमा प्रयोग हुन थालेपछि बैंकहरूले शाखा संख्या घटाउँदै डिजिटल प्लेटफर्ममा केन्द्रित हुने रणनीति अपनाइरहेका छन्।

राष्ट्र बैंकको नीतिको प्रभाव

यो निर्णय नेपाल राष्ट्र बैंकको नयाँ व्यवस्थासँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ। राष्ट्र बैंकले हालै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई आवश्यकताका आधारमा विशेषगरी महानगर क्षेत्रका शाखाहरू मर्ज गर्न सक्ने सुविधा दिएको छ।

एनआईसी एशिया बैंकले सोही नीतिगत व्यवस्थामा टेकेर ठूलो संख्यामा शाखा समायोजन गरेको हो।

कहाँ–कहाँका शाखा मर्ज भए ?

बैंकको सूचनाअनुसार, काठमाडौं, ललितपुर, चितवन, कास्की, मोरङ र पर्सा लगायत जिल्लाका शाखाहरू मर्ज गरिएका छन्।

काठमाडौं उपत्यकामा मात्र नागपोखरी, दरबारमार्ग, ज्ञानेश्वर, बागबजार, चाबहिल, नयाँबजार, कापन, टेकु, सिनामंगल लगायतका शाखाहरू नजिकका मुख्य शाखामा गाभिएका छन्।

त्यस्तै, पोखरा, विराटनगर र वीरगञ्जका शहरी क्षेत्रमा पनि शाखा समायोजन गरिएको छ।

कर्मचारीको रोजगारी सुरक्षित

बैंकले ठूलो संख्यामा शाखा मर्ज गरे पनि कर्मचारी व्यवस्थापनलाई संवेदनशील रूपमा हेरेको जनाएको छ।

बैंकका अनुसार, समायोजन प्रक्रियामा कुनै पनि कर्मचारीको रोजगारी खोसिएको छैन। सबै कर्मचारीलाई अन्य शाखा वा विभागमा व्यवस्थापन गरिएको दाबी गरिएको छ।

अब के असर पर्ला ?

बैंकले सेवा प्रवाहमा कुनै अवरोध नआउने दाबी गरे पनि यस्तो ठूलो स्तरको शाखा समायोजनले:

-ग्राहकको भौतिक पहुँचमा केही असर पर्न सक्ने

-तर दीर्घकालमा छिटो, सस्तो र डिजिटल सेवा विस्तार हुने

विश्लेषकहरूका अनुसार, यो कदमले नेपालको बैंकिङ प्रणालीमा “ब्रिक एण्ड मोर्टार” मोडेलबाट “डिजिटल बैंकिङ”तर्फको स्पष्ट संक्रमण देखाएको छ।

एनआईसी एशिया बैंकको यो निर्णय केवल शाखा मर्ज मात्र होइन, भविष्यको बैंकिङ मोडेलतर्फको संकेत पनि हो: जहाँ शाखा होइन, प्रविधि मुख्य आधार बन्नेछ।