अमेरिकाद्वारा रुसी तेल खरिदमाथि दिइएको अस्थायी छुट समाप्त, विश्व ऊर्जा बजारमा अस्थिरताको संकेत

काठमाण्डौ । अमेरिकाले रूसी तेल बिक्रीमा दिएको अस्थायी छुट समाप्त गर्दै पुनः कडा प्रतिबन्ध लागू गरेको छ। ट्रम्प प्रशासनले मार्चमा जारी गरेको उक्त छुट अप्रिल ११ मा सकिएपछि रूसी तेलमाथि पूर्ववत् प्रतिबन्ध पुनः लागू गरिएको हो।

उक्त छुट विश्व ऊर्जा बजारमा देखिएको अस्थिरता नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले दिइएको थियो। विशेष गरी इरानसँग सम्बन्धित द्वन्द्वका कारण तेल आपूर्ति प्रभावित भएपछि बजारलाई स्थिर बनाउने प्रयासस्वरूप अमेरिकाले समुद्रमा पहिले नै पठाइसकिएको रूसी तेल खरिद गर्न सीमित अनुमति दिएको थियो।

अमेरिकी ट्रेजरी सचिव स्कट बेसेन्टले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै रूसी तेलसम्बन्धी सामान्य लाइसेन्स नवीकरण नगरिने स्पष्ट पारे। यसअघि उक्त व्यवस्था अल्पकालीन र सीमित दायरामा मात्र लागू हुने भन्दै नयाँ निर्यातका लागि ढोका नखुल्ने दाबी गरिएको थियो।

यद्यपि विश्लेषकहरूका अनुसार उक्त अस्थायी छुटबाट रूसले उल्लेखनीय आर्थिक लाभ लिएको देखिन्छ। ऊर्जा डेटा प्रदायक क्प्लरका अनुसार छुट लागू हुँदा करिब १४५ मिलियन ब्यारेल रूसी तेल समुद्रमा रोकिएको अवस्थामा थियो, जसलाई पछि बिक्री गर्न अनुमति मिल्यो।

विशेषज्ञहरूले रूसले उक्त अवधिमा उल्लेख्य परिमाणमा तेल बिक्री गर्न सफल भएको र विश्व बजारमा मूल्य वृद्धि हुँदा थप आम्दानी गरेको बताएका छन्। केही अनुमानअनुसार रूसले दैनिक करिब १५० मिलियन डलरसम्म अतिरिक्त आम्दानी गरेको हुन सक्छ, जसको कुल लाभ ४ अर्बदेखि १० अर्ब डलरसम्म पुग्न सक्ने आँकलन गरिएको छ।

यद्यपि अमेरिकी अधिकारीहरूले उक्त कदमले रूसलाई ठूलो आर्थिक फाइदा नपुर्याउने दाबी गरेका थिए। उनीहरूका अनुसार रूसले ऊर्जा क्षेत्रबाट आम्दानी मुख्यतः उत्खनन तहमा लाग्ने करबाट लिने भएकाले निर्यातमा छुटले सीमित प्रभाव पार्ने भनिएको थियो।

यस निर्णयले अमेरिकी राजनीतिमा भने तीव्र प्रतिक्रिया निम्त्याएको छ। डेमोक्र्याट र रिपब्लिकन दुवै पक्षका सांसदहरूले अस्थायी रूपमा भए पनि रूसमाथिको दबाब कमजोर बनाएको आरोप लगाएका छन्। उनीहरूका अनुसार यस्तो कदमले युक्रेनमाथिको आक्रमणपछि लागू गरिएको प्रतिबन्ध नीतिलाई कमजोर पार्नुका साथै रूसलाई थप आर्थिक लाभ पुग्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ।

समग्रमा, अमेरिकाको यो निर्णयले ऊर्जा बजारमा स्थिरता र भूराजनीतिक दबाबबीचको सन्तुलन कायम गर्ने चुनौती पुनः उजागर गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।