सावधान ! तपाईंले खाइरहेको ‘पेन्टोलक-डीएसआर’ सीपीडी-०५७ ब्याचको त होइन ?

काठमाण्डौ । नेपाली औषधि उत्पादक कम्पनी क्युरेक्स फर्मास्युटिकल्स प्रालिले उत्पादन गरेको ग्यास्ट्रिकसम्बन्धी औषधि ‘पेन्टोलक–डीएसआर’को एउटा ब्याच न्यून गुणस्तरको पाइएको छ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयअन्तर्गतको औषधि व्यवस्था विभागले बजारबाट सङ्कलन गरेको औषधिको नमुना राष्ट्रिय औषधि प्रयोगशालामा परीक्षण गर्दा तोकिएको गुणस्तर पूरा नभएको पुष्टि भएको हो।

विभागले सोमबार अत्यन्त जरुरी सूचना जारी गर्दै ब्याच नम्बर ‘सीपीडी–०५७’ का सम्पूर्ण औषधि बजारबाट तत्काल फिर्ता गर्न उत्पादक कम्पनीलाई निर्देशन दिएको छ। उक्त ब्याचको औषधि काभ्रेको बनेपास्थित क्युरेक्स फर्मास्युटिकल्स प्रालिले उत्पादन गरेको हो।

विभागका अनुसार परीक्षणका क्रममा औषधिमा रहेको डोम्पेरिडोनको ‘डिसोलुसन टेस्ट’ अर्थात् शरीरभित्र औषधि घुल्ने प्रक्रियासम्बन्धी परीक्षणमा समस्या देखिएको छ। उक्त औषधि ‘आईपी २०२६’ र कम्पनीले निर्धारण गरेको परीक्षण विधिअनुसार गुणस्तरीय नपाइएको सूचनामा उल्लेख छ।

औषधि शरीरमा निश्चित समय र निश्चित मात्रामा घुल्नु उपचारको प्रभावकारितासँग जोडिएको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। तोकिएको मापदण्डअनुसार औषधि नघुलेमा त्यसबाट अपेक्षित चिकित्सकीय प्रभाव प्राप्त नहुन सक्ने जोखिम रहन्छ। यद्यपि विभागको सूचनाले यस औषधिबाट कुनै व्यक्तिमा प्रतिकूल असर देखिएको वा क्षति पुगेको विवरण भने उल्लेख गरेको छैन।

फिर्ता गर्न निर्देशन दिइएको पेन्टोलक–डीएसआर क्याप्सुलमा पेन्टोप्राजोल ४० मिलिग्राम र डोम्पेरिडोन ३० मिलिग्राम रहेको छ। यो औषधि सामान्यतः पेटमा एसिडको मात्रा बढ्ने, अम्लपित्त, छाती पोल्ने तथा वाकवाकीजस्ता समस्यामा चिकित्सकको सल्लाहअनुसार प्रयोग गरिन्छ।

समस्या देखिएको ब्याच सन् २०२५ सेप्टेम्बरमा उत्पादन गरिएको र यसको म्याद सन् २०२७ अगस्टसम्म रहेको छ। म्याद बाँकी नै रहेको औषधि गुणस्तर परीक्षणमा असफल भएपछि औषधि उत्पादनदेखि बजार अनुगमनसम्मको प्रभावकारितामाथि समेत संवेदनशील प्रश्न उठेको छ।

विभागले औषधि ऐन, २०३५ को दफा १४ बमोजिम उक्त ब्याचको बिक्री–वितरण रोक्न र बजारमा रहेका औषधि तुरुन्त फिर्ता गर्न निर्देशन दिएको हो। फिर्ता गरिएको परिमाणसहितको विवरण विभागमा पेस गर्नसमेत कम्पनीलाई भनिएको छ।

विभागले औषधि बिक्रेता, वितरक, अस्पताल, स्वास्थ्य संस्था तथा सर्वसाधारणलाई ब्याच नम्बर ‘सीपीडी–०५७’ उल्लेख भएको पेन्टोलक–डीएसआरको सिफारिस, बिक्री–वितरण र प्रयोग नगर्न तथा नगराउन आग्रह गरेको छ।

हाल यो औषधि प्रयोग गरिरहेका बिरामीले प्याकेट वा स्ट्रिपमा लेखिएको ब्याच नम्बर जाँच गर्नुपर्नेछ। ब्याच नम्बर मिलेमा औषधि प्रयोग नगरी खरिद गरेको फार्मेसीमा फिर्ता बुझाउन र आवश्यक वैकल्पिक औषधिका लागि चिकित्सक वा औषधिविज्ञसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ।

विभागको निर्देशन उक्त उत्पादनका सबै औषधिमा नभई परीक्षणमा असफल भएको निश्चित ब्याच ‘सीपीडी–०५७’ मा मात्र केन्द्रित रहेको छ। त्यसैले कम्पनीका सबै उत्पादन न्यून गुणस्तरका रहेको अर्थमा बुझ्न नहुने भए पनि जनस्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष जोडिएको औषधिमा देखिएको यस्तो कमजोरीलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने देखिएको छ।