‘जादुई औषधि’ अब सस्तो: मोटोपन विरुद्ध भारतमा नयाँ युग

काठमाण्डौ । भारतमा मोटोपन र टाइप–२ मधुमेहको उपचार क्षेत्रमा ठूलो परिवर्तनको सम्भावना देखिएको छ। तौल घटाउने चर्चित औषधि Wegovy र Ozempic मा प्रयोग हुने मुख्य तत्व सेमाग्लुटाइडको पेटेन्ट अवधि समाप्त हुन लागेसँगै सस्तो जेनेरिक औषधि उत्पादनको बाटो खुलेको हो।

डेनमार्कको Novo Nordisk कम्पनीद्वारा विकसित सेमाग्लुटाइडले तौल नियन्त्रणमा प्रभावकारी नतिजा दिएको प्रमाणित भइसकेको छ। तर यसको उच्च मूल्यका कारण भारतमा धेरै बिरामी यसको पहुँचबाट बाहिर थिए। हाल Wegovy को मासिक खर्च करिब १० हजारदेखि १६ हजार रुपैयाँसम्म पर्ने गरेको छ भने Ozempic को मूल्य पनि करिब ८,८०० देखि ११,००० रुपैयाँसम्म रहेको छ।

पेटेन्ट समाप्तिपछि Cipla, Sun Pharma, Dr. Reddy’s, Biocon, Natco, Zydus तथा Mankind Pharma जस्ता भारतीय कम्पनीहरूले यसको जेनेरिक संस्करण बजारमा ल्याउने तयारी गरेका छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार निकट भविष्यमै धेरै ब्रान्ड बजारमा आउँदा यसको मूल्य घटेर मासिक ३,०००–५,००० रुपैयाँसम्म झर्न सक्नेछ।

भारतमा मोटोपन र मधुमेह दुवै गम्भीर जनस्वास्थ्य चुनौती बनेका छन्। करिब ७ करोड ७० लाख मानिस मधुमेहबाट प्रभावित छन् भने अस्वस्थ खानपान र निष्क्रिय जीवनशैलीले मोटोपनको समस्या तीव्र बनाएको छ।

६० अर्ब डलरभन्दा ठूलो भारतीय औषधि उद्योगले विश्वको करिब २० प्रतिशत जेनेरिक औषधि आपूर्ति गर्दै आएको छ। यसअघि HIV सम्बन्धी औषधिको मूल्य घटाएर विकासशील देशहरूमा पहुँच विस्तार गरेको अनुभव पनि यस उद्योगसँग छ।

नयाँ जेनेरिक औषधि बजारमा आएपछि मोटोपन नियन्त्रणसम्बन्धी औषधि बजार १ अर्ब डलरसम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। तर चिकित्सकहरूले सस्तो उपलब्धतासँगै दुरुपयोगको जोखिम बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार चिकित्सकको सल्लाहबिना यस्तो औषधि प्रयोग गर्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। औषधि बन्द गरेपछि भोक पुनः बढ्ने भएकाले जीवनशैलीमा सुधार अनिवार्य छ।

नियामक निकायले GLP-1 समूहका यस्ता औषधिको प्रत्यक्ष विज्ञापनमा प्रतिबन्ध लगाउँदै चिकित्सकीय निगरानीमा मात्र प्रयोग गर्न आग्रह गरेको छ। वाकवाकी, पाचन समस्या, पित्तथैलीसम्बन्धी समस्या तथा मांसपेशी कमजोरीजस्ता साइड इफेक्ट देखिन सक्ने बताइएको छ।

समग्रमा, सेमाग्लुटाइडको पेटेन्ट समाप्तिसँगै भारतमा मोटोपन विरुद्धको उपचार थप सुलभ हुने अपेक्षा गरिएको छ। तर यसको प्रभावकारी प्रयोगका लागि गुणस्तर नियन्त्रण र जिम्मेवार प्रयोग अनिवार्य रहने देखिन्छ।