दशैंमा यसरी तयार पार्न सकिन्छ मिठो थकाली खानासेट

काठमाण्डौ । दशैं भन्ने बित्तिकै टिकाजमरा, दक्षिणा, मिठो खानाका परिकार, पिङजस्ता कुराहरु आउँछन् । विशेषगरी दशैंलाई हामी आफ्ना घरपरिवार, इष्टमित्र र आफन्तहरुसँग समय बिताउँदै मिठा परिकार बनाएर खाने पर्वका रुपमा पनि लिन्छौं ।

अझ दशैं पर्वमा हामी विशेषगरी दालभात, तरकारी, विभिन्न मासुको परिकार र अचार खाने गर्छौ । सामान्यतया नेपालीहरुले दालभात र तरकारी दिनहुँ खाए पनि दशैंमा त्यहि खाना अलिक विशेष हुन जान्छ । 

दशैंको समयमा हरेक नेपालीहरुको घरमा खसीको मासु वा अन्य कुनै मासुको परिकार पाकेको हुन्छ । खसीको मासुलाई फ्राई, भुटुवा, ग्रेभी, झोल, करि, सुकुटी, कबाब, खसीको बिरयानी, खसीको मःमः, खसीको चप्स  कुनै तरिकाबाट पकाउन सकिन्छ ।  

प्रायजसो नेपालीहरुले दशैंको समयमा दिनहुँ खाने खानालाई पनि फरक ढंगबाट प्रस्तुत गरी खान चाहान्छन् । सधैं खाइरहने दालभात र तरकारीलाई विशेष बनाई थकाली खानाको रुपमा समेत खान सकिन्छ ।  

अहिले काठमाण्डौं उपत्यका लगायतका विभिन्न शहरहरुमा थकाली भान्छा घरहरु खुलेका छन् । नेपालीहरु खानाका परिकारमा सौखिन त छन्, तर थकाली खाना राम्रोसँग धेरैलाई तयार गर्न नआउनसक्छ ।  

दशैंको समयमा प्राय सबैको घरमा खसीको मासु वा अन्य मासुहरु हुन्छ । मासुको परिकारलाई विभिन्न तरिकाबाट पकाएर दशैंमा तपाई आफ्नो घरपरिवारसँग बसेर मिठो थकाली खाना सेट पकाउन सक्नुहुनेछ ।  

(परिकारहरुः भात/ढिँडो, मासको कालो दाल, मासु(जुनसुकै), गुन्द्रुकको अचार, तामाको तरकारी, आलुको तरकारी, आलु भुजिया फ्राई, टमाटर अचार, मूलाको गालेको अचार, साग, आलु तामा र शुद्ध घिउ ।)

१. थकाली ढिंडो  

सामाग्रीः

मकैको पिठो–१ कप

पानी –३ कप

नुन –स्वाद अनुसार

बनाउने तरिकाः

-पानी उमाल्नुहोस् ।

-पानी उम्लिएपछि, मकैको पिठो क्रमिक रूपमा हाल्दै लगातार चलाउनुहोस्।

-ढिंडो गाढा र नरम भएपछि, नुन हालेर मिक्स गर्नुहोस्।

-अलि चिसो भएपछि पलेटमा निकालेर खान तयार गर्नुहोस्।

२. थकाली मासु  

सामाग्रीः

मासु ( कुखुरा/खसि/च्यांग्रा/भेडा) – ५०० ग्राम

प्याज – १ ठूलो टुक्रा

टमाटर – १ वटा

अदुवा–लसुन पेस्ट – १ चम्चा

तेल – २ चम्चा

नुन, खुर्सानी, धनियाँ पाउडर – स्वाद अनुसार

पानी – आवश्यक परिमाण

बनाउने तरिकाः

-मासु राम्रोसँग धोएर काट्नुहोस् ।

-तेल तताएर प्याज सुनौलो भएपछि अदुवा–लसुनको पेस्ट हाल्नुहोस्।

-टमाटर मिसाएर मसला राम्रोसँग फ्राई गर्नुहोस् ।

-मासु हालेर केही मिनेट फ्राई गर्नुहोस् ।

-नुन, खुर्सानी, धनियाँ पाउडर राखेर पानी हालेर पकाउनुहोस् ।

-मासु नरम भएर मसालेदार सुस्वादिलो भएपछि आगोबाट हटाउनुहोस्।

३. आलु तामा

थकाली समुदायमा आलु ताम लोकप्रिय साइड डिश हो।

सामाग्रीः

आलु – आफूलाई चाहिने परिमाण

तेल – १ चम्चा

नुन, मसला – स्वाद अनुसार

बनाउने तरिकाः

-आलु उमालेर छिल्नुहोस् र काट्नुहोस् ।

-तेल तताएर आलु हल्का फ्राई गर्नुहोस्र ।

-नुन र अन्य मसला राखेर राम्रोसँग मिक्स गर्नुहोस्

४. गुन्द्रुकको अचार

थकाली समुदायले गुन्द्रुकलाई विशेष महत्व दिन्छ।

सामाग्रीः

गुन्द्रुक – १ कप

तेल, नुन, मसला, टमाटर, टिम्बुर, प्याज, हरियो खुर्सानी, हरियो धनिया, – स्वाद अनुसार

बनाउने तरिकाः

-गुन्द्रुक धुने र तातो पानीमा ५ मिनेट भिजाउने।

-टमाटर आगोमा पोल्ने

-भिजाएको गुन्द्रुकलाई निचोरेर हल्का तेलमा रोस्ट गर्ने

-हरियो खुर्सानी, धनिया, मसला, नुन पिसेको टिम्बुर हाल्ने  

-पोलेको टमाटरलाई हातले मुसेर गुन्द्रुकसँगै मोल्ने ।  

५. दाल उमाल्ने

-दाल राम्रोसँग पखाल्नुहोस् ।

-प्रेसर कुकरमा दाल, बेसार, नुन, र पानी हाल्नुहोस् ।

-३–४ सिटी आउने गरी उमाल्नुहोस्। नरम भइसकेपछि अलिकति मिक्स गरेर एकसार बनाउनुहोस् ।

तड्का तयार गर्नेः

-एउटा प्यानमा तोरीको तेल तताउनुहोस्।

-मेथी हालेर सुनौलो/कालो हुन दिनुहोस् (बढी नडढलाउनुहोस्)।

-जिरा, टिमुर, अदुवा–लसुन पेस्ट, प्याज र टमाटर हाल्नुहोस् ।

-मसला नरम र बास्ना आउने गरी फ्राई गर्नुहोस् ।

-तड्का तयार भइसकेपछि त्यसलाई दालमा राखेर घोल्ने र आवश्यक मात्रामा तातो पानी मिसाएर फेरी घोल्ने ।