नेपाल स्वच्छ ऊर्जा–आधारित डिजिटल पूर्वाधार र एआई हब बन्ने दिशामा नेपाल, नयाँ लगानीको सम्भावना

काठमाण्डौ । नेपालको आर्थिक रूपान्तरणको दिशामा एक महत्वपूर्ण कदमका रूपमा, अमेरिकन चेम्बर अफ कमर्स इन नेपाल (AmCham Nepal) ले आफ्नो प्रमुख “वाशिङ्टन डोरनक” कार्यक्रम सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ।यस पहलले नेपाललाई स्वच्छ ऊर्जा–आधारित डिजिटल पूर्वाधार, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI), ब्लकचेन तथा क्रिप्टो–सम्बन्धित कम्प्युटिङको सम्भावित विश्वव्यापी केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने दीर्घदृष्टि अघि सारेको छ।

यस प्रतिनिधिमण्डलमा अमच्याम नेपालका संस्थापक अध्यक्ष अजीत बिक्रम शाह, मोगाइनर्जीका अध्यक्ष सम्रथ मोघा, तथा अमच्याम नेपालका कार्यकारी निर्देशक आमिर आर. थापा सहभागी थिए।टोलीले संयुक्त राज्य अमेरिकाका उच्चस्तरीय सरकारी तथा निजी क्षेत्रका निकायहरूसँग रणनीतिक संवाद गरेको थियो।भेटघाट भएका प्रमुख संस्थाहरूमा अमेरिकी विदेश मन्त्रालय, वाणिज्य मन्त्रालय, ऊर्जा मन्त्रालय, U.S. Trade and Development Agency (USTDA) तथा U.S. International Development Finance Corporation (DFC) रहेका थिए।

नेपाल–अमेरिका ऊर्जा रोडशोको तयारी

यस मिसनको एक प्रमुख उपलब्धिका रूपमा अमेरिका–नेपाल ऊर्जा रोडशोको तयारी अगाडि बढाइएको छ।यो पहल U.S. Energy Association सँगको सहकार्यमा हुनेछ।यसले नेपालको जलविद्युत् सम्भावनालाई विश्वव्यापी लगानीकर्ता तथा डिजिटल पूर्वाधार क्षेत्रका नेतृत्वकर्तासँग जोड्ने लक्ष्य राखेको छ।

U.S. Energy Association का प्रमुख कार्यकारी मार्क डब्ल्यु. मेनेजेजले नेपाल प्रतिनिधिमण्डललाई स्वागत गर्दै स्वच्छ ऊर्जा रूपान्तरणमा नेपालको रणनीतिक भूमिकाप्रति सकारात्मक धारणा व्यक्त गरेका थिए।

“हाइड्रो–टु–डेटा” दृष्टिकोण

यस पहलको केन्द्रमा रहेको “Hydro-to-Data” अवधारणाले नेपालको जलविद्युत् स्रोतलाई विश्वव्यापी डेटा प्रशोधन, AI कम्प्युटिङ तथा ब्लकचेन प्रविधिका लागि उपयोग गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ।

प्रतिनिधिमण्डलका अनुसार नेपालसँग प्रचुर नवीकरणीय ऊर्जा स्रोत र तुलनात्मक रूपमा कम लागत संरचना भएकाले यो देशलाई दिगो हाइपर स्केल डाटा सेन्टर तथा AI प्रशिक्षण, क्लाउड कम्प्युटिङ र डिजिटल प्रणालीहरूको केन्द्र बनाउन सकिने सम्भावना छ।

अमच्याम नेपालका संस्थापक अध्यक्ष अजीत बिक्रम शाहले भने, “परिवर्तनका लागि साहसी सोच आवश्यक छ।नेपालले परम्परागत सहायताबाट व्यापारतर्फ रूपान्तरण गर्दै दीर्घकालीन समृद्धि हासिल गर्नुपर्छ।”

लगानी तथा नीतिगत छलफलमा प्रगति

मिसनका क्रममा विभिन्न महत्वपूर्ण उपलब्धिहरू हासिल भएका छन्:

• USTDA ले AI तथा डाटा सेन्टरसम्बन्धी पूर्वाधार सम्भाव्यता अध्ययनमा सहयोग गर्ने चासो देखाएको
• DFC सँग ऊर्जा तथा डिजिटल पूर्वाधारमा लगानी प्रवाहका सम्भावनाबारे सकारात्मक छलफल
• नेपाललाई वैश्विक ऊर्जा तथा डिजिटल मूल्य श्रृंखलामा जोड्ने ऊर्जा रोडशो पहलको अगाडि बढाइ
• नियामक स्थायित्व,  खरिद प्रणाली सुधार तथा लगानीमैत्री वातावरण निर्माणबारे नीतिगत संवाद

नेपाललाई डिजिटल हब बनाउने दृष्टि

प्रतिनिधिमण्डलले विश्व बैंक र एशियाली विकास बैंक (ADB) सँग पनि भविष्यका सहकार्यका सम्भावनाबारे छलफल गरेको छ, जसमा परियोजना संरचना, नियामक आधुनिकीकरण र निजी क्षेत्र–नेतृत्व विकासमा जोड दिइएको छ।

मोगाइनर्जीका अध्यक्ष सम्रथ मोघाले भने, “नेपालसँग स्वच्छ ऊर्जा र उच्च ऊर्जा माग हुने डिजिटल उद्योगलाई जोड्ने दुर्लभ अवसर छ।यसले नेपाललाई केवल ऊर्जा निर्यातकर्ता होइन, भविष्यको डिजिटल अर्थतन्त्रको आधार बनाउनेछ।”

रणनीतिक अवसरको क्षण

MCC प्रसारण संरचना विस्तार हुँदै जाँदा नेपालले अतिरिक्त स्वच्छ ऊर्जा निर्यात गर्ने र आन्तरिक तथा क्षेत्रीय डिजिटल अर्थतन्त्र विकास गर्ने ऐतिहासिक अवसर प्राप्त गरेको प्रतिनिधिमण्डलको निष्कर्ष छ।

अमच्याम नेपालले सरकारलाई नियामकअवरोध घटाउन, नीतिगत स्थायित्व सुनिश्चित गर्न र AI, क्रिप्टो तथा डेटा–आधारित उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्ने भविष्यमुखी संरचना निर्माण गर्न आह्वान गरेको छ।