सी चिनफिङको उत्तर कोरिया भ्रमण: चीन–प्योङयाङ सम्बन्धमा नयाँ कूटनीतिक सक्रियता

काठमाण्डौं । चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङले आगामी साता उत्तर कोरियाको औपचारिक राजकीय भ्रमण गर्ने भएका छन्।  

सन् २०१९ यता यो पहिलो पटक हुन लागेको प्योङयाङ यात्रा भएकाले यसलाई चीन–उत्तर कोरिया सम्बन्धमा लामो अन्तरालपछि देखिएको महत्वपूर्ण कूटनीतिक पुनःसक्रियता रूपमा हेरिएको छ।

चीन र उत्तर कोरियाले शुक्रबार संयुक्त रूपमा सार्वजनिक गरेको जानकारीअनुसार राष्ट्रपति सी सोमबारदेखि मंगलबारसम्म उत्तर कोरियामा रहने कार्यक्रम तय भएको छ।  

यो भ्रमणले पछिल्ला वर्षहरूमा केही सुस्त देखिएको उच्चस्तरीय राजनीतिक संवादलाई पुनः गतिशील बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

चीन उत्तर कोरियाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण सहयोगी तथा प्रमुख व्यापारिक साझेदार हो।  

आर्थिक सहायता, व्यापार र रणनीतिक समर्थनका हिसाबले पनि प्योङयाङ चीनमाथि धेरै हदसम्म निर्भर मानिन्छ।  

तर, पछिल्ला वर्षहरूमा उत्तर कोरियाले रुससँग सैन्य तथा प्राविधिक सहकार्य बढाएपछि बेइजिङ आफ्नो परम्परागत प्रभाव क्षेत्र जोगाउन थप सक्रिय भएको विश्लेषण गरिएको छ।

सीको यो भ्रमणलाई हालै बेइजिङमा भएका अमेरिका, रुस र चीनबीचका उच्चस्तरीय कूटनीतिक भेटघाटसँग पनि जोडेर हेरिएको छ।  

यसलाई क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा चीनको कूटनीतिक भूमिका पुनः मजबुत बनाउने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरिएको छ।

भ्रमणको समय पनि अर्थपूर्ण मानिएको छ। 

यसको घोषणा उत्तर कोरियाले नयाँ आणविक संरचना सार्वजनिक गरेको भोलिपल्ट गरिएको हो।

दक्षिण कोरियाली पक्षले उक्त संरचनालाई युरेनियम संवर्धन केन्द्र भएको दाबी गरेको छ।  

सोही क्रममा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनले देशको आणविक क्षमता तीव्र रूपमा विस्तार गर्ने रणनीति सार्वजनिक गरेका थिए।

अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूका अनुसार उत्तर कोरियाले आफूलाई पूर्ण आणविक शक्ति राष्ट्रका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयास गरिरहेको छ।  

यसमार्फत उसले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने तथा भविष्यमा हुने सम्भावित वार्तामा राजनीतिक र आर्थिक लाभ लिने उद्देश्य राखेको देखिन्छ।

यसैबीच, अमेरिका र उत्तर कोरियाबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध पुनः चर्चामा आएको छ।

पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्ता पुनः शुरु गर्न इच्छा व्यक्त गरे पनि उत्तर कोरियाले आणविक निःशस्त्रीकरणलाई पूर्वसर्त बनाउने अमेरिकी अडान अस्वीकार गर्दै आएको छ।

सन् २०१९ मा ट्रम्पसँगको उच्चस्तरीय वार्ता असफल भएपछि प्योङयाङले आफ्नो आणविक कार्यक्रम विस्तारलाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ।  

यता चीन र रुसले उत्तर कोरियामाथि थप कडा प्रतिबन्ध लगाउने अमेरिकी प्रयासको विरोध गर्दै आएका छन्।

विश्लेषकहरूको भनाइमा राष्ट्रपति सीको यो भ्रमण केवल द्विपक्षीय सम्बन्ध सुधारको पहल मात्र नभई उत्तरपूर्वी एसियाको सुरक्षा संरचना र शक्ति सन्तुलनमा चीनको प्रभाव पुनः स्थापित गर्ने महत्वपूर्ण कूटनीतिक संकेत पनि हो।