एक वर्षमै ‘उपाय’को छलाङ : कारोबार ५४ प्रतिशत बढ्यो, ४० बाट ४०० सेवा केन्द्रमा विस्तार

काठमाण्डौ । नेपालमा ई–कमर्स र डिजिटल व्यापार विस्तारसँगै वस्तु भण्डारणदेखि ग्राहकको ढोकासम्म पुर्‍याउने एकीकृत लजिस्टिक्स सेवामा ठूलो लगानी हुन थालेको छ। यही क्रममा प्रविधिमा आधारित लजिस्टिक्स कम्पनी ‘उपाय’ले एक वर्षमै कारोबार ५४ प्रतिशतले बढाएको दाबी गरेको छ।

सन् २०२० मा स्थापना भएको कम्पनीले छोटो समयमै कर्मचारी, शाखा, वितरण सञ्जाल र दैनिक पार्सल व्यवस्थापन क्षमतामा आक्रामक विस्तार गरेको हो। कम्पनीले अब आफूलाई पार्सल ढुवानी गर्ने सेवामा मात्र सीमित नराखी व्यवसायको समग्र आपूर्ति शृंखला व्यवस्थापन गर्ने ‘थर्ड पार्टी लजिस्टिक्स’ अर्थात् ‘थ्रीपीएल’ कम्पनीका रूपमा विस्तार गर्न थालेको छ।

उपायका अनुसार गत आर्थिक वर्षसम्म करिब ३८० कर्मचारी रहेको कम्पनीमा अहिले एक हजार ५०० भन्दा बढीले प्रत्यक्ष रोजगारी पाएका छन्। डेलिभरी पार्टनर, यातायात साझेदार, स्थानीय जनशक्ति तथा अन्य सेवा प्रदायकमार्फत पाँच हजारभन्दा बढी अप्रत्यक्ष रोजगारी सिर्जना भएको कम्पनीको दाबी छ।

४० बाट ४०० सेवा केन्द्र

कम्पनीको सेवा सञ्जालमा देखिएको विस्तार अझ तीव्र छ। यसअघि ४० वटा शाखामा सीमित उपायले अहिले देशभर ४०० भन्दा बढी शाखा तथा सेवा केन्द्र सञ्चालनमा ल्याएको जनाएको छ।

कम्पनीको सेवा सबै जिल्लाका पाँच हजारभन्दा बढी वितरण स्थलसम्म पुगेको छ। केही वर्षअघिसम्म दैनिक औसत एक हजार पार्सल वितरण गर्ने कम्पनीले अहिले दैनिक करिब १५ हजार पार्सल व्यवस्थापन गरिरहेको उल्लेख गरेको छ।

यस हिसाबले उपायको दैनिक पार्सल वितरण क्षमता १५ गुणासम्म विस्तार भएको देखिन्छ। शाखा तथा सेवा केन्द्रको संख्या पनि १० गुणाले बढेको छ।

देशभर साना तथा मझौला व्यवसाय, ई–कमर्स कम्पनी र अनलाइन विक्रेताको संख्या बढ्दै जाँदा पार्सल सङ्कलन, भण्डारण, प्याकेजिङ र वितरणलाई एउटै प्रणालीबाट व्यवस्थापन गर्ने सेवाको माग बढेको छ। उपायले आफ्नो कारोबार वृद्धिको प्रमुख आधार यही बजार विस्तारलाई मानेको छ।

कम्पनीका अनुसार देशव्यापी शाखा विस्तार, नयाँ व्यावसायिक ग्राहक, ‘फुलफिलमेन्ट’ सेवाको वृद्धि र दैनिक पार्सलको परिमाण बढेका कारण चालू आर्थिक वर्षमा कारोबार रकम ५४ प्रतिशतले बढेको हो।

साँगामा १८ रोपनीमा आधुनिक वेयरहाउस

उपायको विस्तार अब पार्सल वितरणबाट ठूला भण्डारण पूर्वाधारतर्फ केन्द्रित भएको छ। कम्पनीले काभ्रेको साँगामा आफ्नै १८ रोपनीभन्दा बढी जग्गामा करिब ४५ हजार वर्गफिट क्षेत्रफलको आधुनिक थ्रीपीएल वेयरहाउस निर्माण गरिरहेको छ।

उक्त संरचनाको कुल भण्डारण क्षमता एक लाख ४० हजार वर्गफिटभन्दा बढी हुने कम्पनीले जनाएको छ। आगामी ६ महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको परियोजनालाई कम्पनीले नेपालको लजिस्टिक्स उद्योगका लागि महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

वेयरहाउस सञ्चालनमा आएपछि वस्तु भण्डारण, मौज्दात व्यवस्थापन, प्याकिङ, अर्डर व्यवस्थापन तथा देशव्यापी वितरणसम्मका सेवा एउटै स्थानबाट उपलब्ध गराइनेछ।

यसले विशेषगरी आफ्नै वेयरहाउस र वितरण सञ्जाल निर्माण गर्न नसक्ने साना तथा मझौला व्यवसायलाई फाइदा पुग्ने देखिन्छ। व्यवसायीले आफ्ना वस्तु उपायको वेयरहाउसमा राखेर अर्डर आएपछि प्याकिङ र वितरणको सम्पूर्ण जिम्मेवारी कम्पनीलाई दिन सक्नेछन्।

उपायले हाल काठमाडौंको पेप्सीकोलास्थित करिब १८ हजार वर्गफिटको थ्रीपीएल वेयरहाउसबाट यस्तो सेवा सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ।

‘डेलिभरी कम्पनी’बाट आपूर्ति शृंखला साझेदार बन्ने रणनीति

उपायको फुलफिलमेन्ट डिभिजनका अध्यक्ष संगम पौडेलले नेपाली व्यवसायको सञ्चालन शैली परिवर्तन भइरहेकाले लजिस्टिक्स सेवा पनि आधुनिक र विस्तारयोग्य हुनुपर्ने बताए।

उनका अनुसार साँगामा निर्माण भइरहेको वेयरहाउसले नेपाली व्यवसायलाई थप प्रभावकारी र व्यवस्थित लजिस्टिक्स समाधान उपलब्ध गराउनेछ। कम्पनीको लक्ष्य पार्सल ढुवानीमा सीमित नभई सम्पूर्ण आपूर्ति शृंखलालाई प्रभावकारी बनाउनु रहेको उनको भनाइ छ।

हाल उपायले ई–कमर्स कम्पनी, साना तथा मझौला व्यवसाय, उत्पादनमूलक उद्योग, जलविद्युत् आयोजना र रिटेल ब्रान्डलाई एकीकृत लजिस्टिक्स सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको जनाएको छ।

कम्पनीले विक्रेता पोर्टल, पार्सलको तत्काल अवस्थाबारे जानकारी, डेलिभरी प्रमाण, एयर कार्गो, फुलफिलमेन्ट सेवा तथा देशव्यापी वितरण सञ्जाल सञ्चालन गरिरहेको छ।

एआईमा आधारित लजिस्टिक्सको तयारी

उपायले आगामी चरणमा थप थ्रीपीएल वेयरहाउस, फुलफिलमेन्ट सेवा र कृत्रिम बौद्धिकता अर्थात् एआईमा आधारित प्रविधिमा लगानी गर्ने योजना बनाएको छ।

एआईको प्रयोगबाट वितरण मार्ग निर्धारण, पार्सलको परिमाण अनुमान, मौज्दात व्यवस्थापन तथा डेलिभरी समय सुधार गर्न सकिने कम्पनीको अपेक्षा छ। नेपालको भौगोलिक जटिलता र छरिएको बजारका कारण यस्तो प्रविधिको प्रभावकारी प्रयोगले ढुवानी लागत र समय दुवै घटाउन सक्ने सम्भावना छ।

कम्पनीका मानव संसाधनतर्फका सहायक उपाध्यक्ष राजु केसीले पछिल्लो एक वर्षमा कर्मचारी संख्या चार गुणाभन्दा बढी विस्तार भएको बताए। कर्मचारीको क्षमता विकास, नियमित तालिम, सुरक्षित कार्यस्थल र करियर विकासलाई प्राथमिकतामा राखिएको उनको भनाइ छ।

डिजिटल व्यापारको वृद्धिले लजिस्टिक्समा नयाँ अवसर

नेपालमा ई–कमर्सको बजार विस्तार भए पनि भण्डारण, ठेगाना पहिचान, अन्तिम बिन्दुसम्मको डेलिभरी र फिर्ता आएका सामानको व्यवस्थापन अझै चुनौतीपूर्ण छ। व्यवस्थित वेयरहाउस तथा देशव्यापी वितरण सञ्जालको अभावले साना व्यवसायको लागतसमेत बढाउने गरेको छ।

यस्तो अवस्थामा उपायले अघि सारेको एकीकृत लजिस्टिक्स संरचनाले ई–कमर्स र साना व्यवसायलाई आफ्नै ठूलो पूर्वाधार नबनाई बजार विस्तार गर्ने सुविधा दिन सक्छ।

यद्यपि, कारोबार वृद्धि, रोजगारी र वितरण क्षमतासम्बन्धी विवरण कम्पनीले उपलब्ध गराएको तथ्यांकमा आधारित छन्। तीव्र विस्तारलाई दीर्घकालीन र दिगो बनाउन सेवा गुणस्तर, समयमै डेलिभरी, लागत नियन्त्रण र ग्राहकको विश्वास कायम राख्नु उपायका लागि प्रमुख चुनौती हुनेछ।

एक वर्षमै कारोबार ५४ प्रतिशत बढ्नु, सेवा केन्द्र ४० बाट ४०० नाघ्नु र दैनिक पार्सल क्षमता १५ गुणाले विस्तार हुनु उपायको आक्रामक वृद्धिको संकेत हो। साँगाको ठूलो वेयरहाउस सञ्चालनमा आएपछि भने कम्पनी केवल डेलिभरी सेवाप्रदायक रहनेछ वा नेपालको आपूर्ति शृंखला बजारकै प्रमुख खेलाडी बन्नेछ भन्ने वास्तविक परीक्षा सुरु हुनेछ।