सिटिजन्स बैंकको नाफा ६२% ले बढेर २ अर्ब नाघ्यो, ईपीएस पनि बढ्यो

काठमाडौं। सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनल लिमिटेडले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा खुद नाफा उल्लेख्य रूपमा बढाएको छ। ब्याज आम्दानी घटेको र खराब कर्जा बढेको चुनौतीपूर्ण अवस्थामा पनि कर्जा नोक्सानीसम्बन्धी इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको ठूलो गिरावटले बैंकको नाफा ६३ प्रतिशतले उकासेको हो।

बैंकको चौथो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार बैंकले २ अर्ब ९ करोड ८६ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा बैंकको यस्तो नाफा १ अर्ब २८ करोड ७ लाख रुपैयाँ थियो। यस आधारमा बैंकको खुद नाफा एक वर्षमै ८१ करोड ७९ लाख रुपैयाँ अर्थात् ६३.०५ प्रतिशतले बढेको छ।

समूहगत आधारमा बैंक तथा यसका सहायक कम्पनीहरूको समेकित खुद नाफा भने २ अर्ब १३ करोड ६१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्ष समूहगत खुद नाफा १ अर्ब ३५ करोड ९७ लाख रुपैयाँ थियो।

तर, खुद नाफामा देखिएको आकर्षक वृद्धिलाई मात्र आधार मानेर बैंकको समग्र वित्तीय अवस्था पूर्ण रूपमा बलियो भएको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। बैंकको खराब कर्जा अनुपात बढेको छ, खुद ब्याज आम्दानी घटेको छ, सञ्चालन खर्च उकालो लागेको छ र सेयरधनीलाई लाभांश बाँड्न प्रयोग हुने वितरणयोग्य नाफा झन्डै ३३ प्रतिशत खुम्चिएको छ।

मुख्य वित्तीय सूचकको तुलनात्मक अवस्था

सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा खुद नाफा ६३.०५ प्रतिशतले बढाएर २ अर्ब ९ करोड ८६ लाख रुपैयाँ पुर्‍याएको छ। अघिल्लो वर्ष बैंकले १ अर्ब २८ करोड ७ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको थियो। बैंकको निक्षेप ९.५६ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब ३१ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ पुगे पनि कर्जा प्रवाह भने ०.७६ प्रतिशतले मात्र बढेर १ खर्ब ७० अर्ब १४ करोड रुपैयाँ कायम भएको छ। खुद ब्याज आम्दानी १.९० प्रतिशतले घटेर ६ अर्ब २९ करोड ३७ लाख रुपैयाँमा सीमित हुँदा शुल्क तथा कमिसन आम्दानी ६.३३ प्रतिशतले बढेर १ अर्ब ४३ करोड २३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। इम्पेयरमेन्ट खर्च ६९.०५ प्रतिशतले घटेर ८२ करोड ९४ लाख रुपैयाँमा झर्नु नाफा वृद्धिको प्रमुख आधार बनेको देखिन्छ। यद्यपि, सञ्चालन खर्च ८.२६ प्रतिशतले बढेर ३ अर्ब ५७ करोड ८२ लाख रुपैयाँ पुगेको, खराब कर्जा अनुपात ४.८९ प्रतिशतबाट बढेर ५.८८ प्रतिशत पुगेको तथा वितरणयोग्य नाफा ३२.७८ प्रतिशतले घटेर ५२ करोड ३१ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। बैंकको प्रतिसेयर आम्दानी ८.७१ रुपैयाँबाट बढेर १३.५३ रुपैयाँ पुगेको छ भने आधार दर ६.२५ प्रतिशतबाट ५.०४ प्रतिशत र कर्जा–निक्षेप अनुपात ८१.९१ प्रतिशतबाट ७५.७२ प्रतिशतमा झरेको छ।

नाफाको इन्जिन बन्यो इम्पेयरमेन्ट खर्चको गिरावट

सिटिजन्स बैंकको नाफा वृद्धिको सबैभन्दा ठूलो आधार मुख्य बैंकिङ आम्दानीको विस्तार नभई इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको भारी गिरावट हो। अघिल्लो वर्ष २ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ रहेको कर्जा तथा अन्य नोक्सानीसम्बन्धी इम्पेयरमेन्ट खर्च यो वर्ष ६९.०५ प्रतिशतले घटेर ८२ करोड ९४ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ।

यसरी इम्पेयरमेन्ट खर्च मात्रै करिब १ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ घटेको छ। बैंकको खुद नाफा ८१ करोड ७९ लाख रुपैयाँले बढेको अवस्थासँग तुलना गर्दा नाफा वृद्धिमा इम्पेयरमेन्ट खर्च कटौतीको भूमिका कति ठूलो छ भन्ने प्रस्ट हुन्छ।

बैंकको खुद ब्याज आम्दानी भने १.९० प्रतिशतले घटेको छ। अघिल्लो वर्ष ६ अर्ब ४१ करोड ५४ लाख रुपैयाँ रहेको खुद ब्याज आम्दानी समीक्षा वर्षमा ६ अर्ब २९ करोड ३७ लाख रुपैयाँमा झरेको हो।

ब्याज आम्दानी १३.५३ प्रतिशतले घटेर १५ अर्ब १ करोड रुपैयाँमा सीमित भए पनि निक्षेपको लागत घटेका कारण ब्याज खर्च २०.३४ प्रतिशतले घटेको छ। यसले खुद ब्याज आम्दानीमा ठूलो गिरावट आउनबाट बैंकलाई जोगाएको देखिन्छ।

निक्षेप बढ्यो, कर्जा विस्तार सुस्त

बैंकको निक्षेप परिचालन उत्साहजनक देखिए पनि कर्जा विस्तार निकै सुस्त छ। बैंकको निक्षेप ९.५६ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब ३१ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। तर, ग्राहकलाई प्रवाहित कर्जा भने ०.७६ प्रतिशतले मात्र बढेर १ खर्ब ७० अर्ब १४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

निक्षेपको तुलनामा कर्जा विस्तार कमजोर हुँदा बैंकको कर्जा–निक्षेप अनुपात ८१.९१ प्रतिशतबाट घटेर ७५.७२ प्रतिशतमा झरेको छ। यसले बैंकसँग कर्जा विस्तारका लागि पर्याप्त तरलता रहेको देखाए पनि संकलित निक्षेपलाई उच्च प्रतिफल दिने कर्जामा प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्न नसकेको संकेत गर्छ।

कर्जा विस्तारभन्दा लगानीमा बैंक आक्रामक देखिएको छ। बैंकको धितोपत्रमा गरिएको लगानी अघिल्लो वर्षको ४२ अर्ब २७ करोड रुपैयाँबाट बढेर ५८ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यो करिब ३७.५५ प्रतिशतको वृद्धि हो। कर्जाको माग तथा असुलीमा दबाब रहेका बेला बैंकले अतिरिक्त तरलता धितोपत्रतर्फ परिचालन गरेको देखिन्छ।

खराब कर्जाले दिएको चेतावनी

बैंकको खराब कर्जा अनुपात अघिल्लो वर्षको ४.८९ प्रतिशतबाट बढेर ५.८८ प्रतिशत पुगेको छ। एक वर्षमा खराब कर्जा ०.९९ प्रतिशत बिन्दुले बढ्नु कर्जा गुणस्तर र असुलीका दृष्टिले सकारात्मक संकेत होइन।

अझ कुल निष्क्रिय कर्जामाथिको कर्जा नोक्सानी व्यवस्था अनुपात अघिल्लो वर्षको १०७.०६ प्रतिशतबाट घटेर ९५.९२ प्रतिशतमा झरेको छ। यसको अर्थ खराब कर्जा बढेको समयमा त्यसलाई थेग्ने प्रोभिजन कभरेज अनुपात कमजोर बनेको छ। आगामी अवधिमा खराब कर्जा थप बढे वा असुली अपेक्षाअनुसार हुन नसके बैंकले फेरि ठूलो रकम इम्पेयरमेन्टका लागि छुट्याउनुपर्ने जोखिम रहन्छ। त्यसले अहिले देखिएको नाफा वृद्धिको गति प्रभावित गर्न सक्छ।

यस आधारमा सिटिजन्स बैंकका लागि आगामी वर्षको सबैभन्दा महत्वपूर्ण परीक्षा नयाँ कर्जा विस्तारभन्दा पनि पुरानो कर्जाको असुली, पुनर्संरचना र खराब कर्जा नियन्त्रण हुनेछ।

सञ्चालन खर्च बढ्दा दक्षतामा दबाब

बैंकको सञ्चालन आम्दानी ४.१२ प्रतिशतले बढेर ८ अर्ब ३४ करोड ९१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। शुल्क तथा कमिसन आम्दानी पनि ६.३३ प्रतिशतले बढेर १ अर्ब ४३ करोड २३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

तर, सञ्चालन खर्च ८.२६ प्रतिशतले बढेर ३ अर्ब ५७ करोड ८२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। सञ्चालन आम्दानीभन्दा सञ्चालन खर्चको वृद्धिदर बढी रहेकाले बैंकमाथि लागत नियन्त्रणको दबाब कायम रहेको देखिन्छ।

बैंकको खुद गैरसञ्चालन आम्दानीसमेत १६ करोड २५ लाख रुपैयाँ ऋणात्मकबाट बढेर ५४ करोड १० लाख रुपैयाँ ऋणात्मक बनेको छ। गैरसञ्चालन शीर्षकको यस्तो प्रतिकूलताले इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको गिरावटबाट प्राप्त लाभको केही हिस्सा खाएको छ।

पूँजीको आधार बलियो, प्रतिफलमा सुधार

बैंकको समग्र पूँजी पर्याप्तता अनुपात १२.४७ प्रतिशतमा कायम छ। प्राथमिक पूँजी अर्थात् टियर–१ पूँजी पर्याप्तता अनुपात भने अघिल्लो वर्षको ८.९५ प्रतिशतबाट बढेर ९.२३ प्रतिशत पुगेको छ। बैंकको चुक्ता पूँजी १४ अर्ब ७६ करोड ९० लाख रुपैयाँबाट बढेर १५ अर्ब ५० करोड ७५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

नाफा बढेसँगै प्रतिसेयर आम्दानी ८.७१ रुपैयाँबाट बढेर १३.५३ रुपैयाँ पुगेको छ। बैंकको इक्विटीमा प्रतिफल ५.७८ प्रतिशतबाट ८.७७ प्रतिशत र सम्पत्तिमा प्रतिफल ०.५५ प्रतिशतबाट ०.८२ प्रतिशत पुगेको छ। यी सूचकले बैंकको लेखाङ्कित नाफा क्षमता सुधार भएको देखाउँछन्।

खुद नाफा बढ्दा पनि किन घट्यो लाभांश क्षमता ?

बैंकले २ अर्ब ९ करोड ८६ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाए पनि नियामकीय समायोजनपछि वितरणयोग्य नाफा ५२ करोड ३१ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। अघिल्लो वर्ष बैंकसँग ७७ करोड ८२ लाख रुपैयाँ वितरणयोग्य नाफा थियो। यसरी खुद नाफा ६३.०५ प्रतिशतले बढ्दा वितरणयोग्य नाफा भने उल्टै ३२.७८ प्रतिशत घटेको छ।

बैंकले खुद नाफाबाट सामान्य जगेडा कोषमा ४१ करोड ९७ लाख रुपैयाँ, पूँजीगत मोचन जगेडामा ३३ करोड ३३ लाख रुपैयाँसहित विभिन्न शीर्षकमा रकम छुट्याएको छ। नियामकीय समायोजनअन्तर्गत प्राप्त हुन बाँकी ब्याज, गैरबैंकिङ सम्पत्ति, स्थगित कर सम्पत्ति तथा अन्य शीर्षकमा रकम समायोजन गरिएको छ।

यसैका कारण बैंकको वार्षिक वितरणयोग्य नाफा प्रतिसेयर ३.३७ रुपैयाँमा सीमित भएको छ, जुन अघिल्लो वर्ष ५.२७ रुपैयाँ थियो। यो रकम सम्भावित लाभांशको प्रत्यक्ष घोषणा भने होइन; सञ्चित नाफा, नियामकीय स्वीकृति र सञ्चालक समितिको निर्णयले वास्तविक लाभांश निर्धारण गर्नेछ। तथापि, हालको विवरणले सेयरधनीको लाभांश अपेक्षा खुद नाफाको वृद्धिजत्तिकै बलियो नरहेको देखाउँछ।

नाफाको चमकभित्र कर्जा गुणस्तरको दबाब

सिटिजन्स बैंकको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को वित्तीय विवरणले दुई फरक तस्वीर प्रस्तुत गरेको छ। एकातिर इम्पेयरमेन्ट खर्चमा भारी गिरावट, निक्षेप लागतमा सुधार, पूँजीगत आधार बलियो हुनु, प्रतिसेयर आम्दानी तथा प्रतिफल बढ्नु सकारात्मक पक्ष हुन्।

अर्कोतर्फ, खराब कर्जा ५.८८ प्रतिशत पुग्नु, कर्जा विस्तार एक प्रतिशतभन्दा कम हुनु, खुद ब्याज आम्दानी घट्नु, सञ्चालन खर्च बढ्नु, प्रोभिजन कभरेज कमजोर हुनु र वितरणयोग्य नाफा झन्डै ३३ प्रतिशतले खुम्चिनु बैंकका मुख्य चुनौती हुन्।

त्यसैले ६३ प्रतिशतको नाफा वृद्धिलाई सिटिजन्स बैंकको पूर्ण वित्तीय ‘टर्नअराउन्ड’ मानिहाल्नुभन्दा यसको गुणस्तरलाई पनि हेर्नुपर्ने हुन्छ। आगामी वर्ष बैंकले खराब कर्जा घटाउँदै खुद ब्याज आम्दानी बढाउन र इम्पेयरमेन्टमा आएको राहतलाई दिगो सञ्चालन सुधारमा रूपान्तरण गर्न सके मात्र अहिलेको नाफा वृद्धिले स्थायित्व प्राप्त गर्नेछ।