बसन्त चौधरीको लेख-नेपालको अर्थतन्त्र : अनिश्चितताबाट पुनर्जागरणतर्फ

-बसन्त चौधरी

 

म अर्थशास्त्री होइन, न त विदेश पढेर आएको व्यक्ति। तर, व्यवसाय, सार्वजनिक जीवन र संस्थागत अनुभवले मलाई सिकाएको छ-नेपालले अब ढिलाइ नगरी केही ठोस रणनीतिहरू अपनाउनै पर्छ।

आज नेपाल एउटा महत्त्वपूर्ण मोडमा छ। एकातिर चुनौतीहरू छन्म-ध्यम वृद्धि, रेमिट्यान्समा ठूलो निर्भरता, र सुशासनको कमी। अर्कोतिर असाध्यै ठूलो अवसरहरू छन् -जलविद्युत् निर्यात, पर्यटन पुनर्जीवन, कृषि आधुनिकीकरण, र युवाको नवप्रवर्तन।

२०२५ को संक्षिप्त स्थिति

• आर्थिक वृद्धि: ~४.६%

• मुद्रास्फीति: ~४% मा सीमित

• सार्वजनिक ऋण: ~४३–४४% GDP

• रेमिट्यान्स: GDP को ~२७%

• जलविद्युत्: भारतसँग १०,००० मेगावाट सम्झौता; बंगलादेशमा ४० मेगावाट निर्यात सुरु

अगामी १८ महिनाका ७ प्रमुख रणनीतिहरू

१. रोजगारमुखी प्रोत्साहन - सडक, सिँचाइ र युवा सीप तालिम

२. राजस्व पारदर्शिता - ऋण ४०% GDP मा सीमित, VAT र सम्पत्ति कर विस्तार

३. जलविद्युत् द्रुतमार्ग - भण्डारण परियोजना, हाइड्रो-बण्ड, क्षेत्रीय निर्यात

४. रेमिट्यान्सलाई उद्यममा रूपान्तरण - प्रवासी बण्ड, MSME वित्तपोषण, डिजिटल च्यानल

५. प्रादेशिक आर्थिक करिडोर - पूर्व, मध्यम-पश्चिम र सुदूर-पश्चिममा हब विकास

६. पर्यटन २.० - स्वास्थ्य, चिकित्सा पर्यटन र वार्षिक विश्वस्तरीय कार्यक्रम

७. सुधारिएको सुशासन- ई-प्रोक्योरमेन्ट, पारदर्शिता ड्यासबोर्ड, जवाफदेहिता

यो केवल अर्थशास्त्रको कुरा होइन, यो हो आशा, विश्वास र इज्जत पुनःस्थापना गर्ने कुरा।

हाम्रा युवाले सहानुभूति होइन, अवसर चाहन्छन्। हाम्रा नागरिकले नारा होइन, डेलिभरी चाहन्छन्।

अर्का १८ महिना नै निर्धारण गर्नेछन् -नेपाल वाचा मात्र गर्ने देश बन्ने कि समावेशी समृद्धितर्फ साहसिक कदम चाल्ने।

मेरो नम्र अपिल: अब ढिलाइ नगरी स्पष्टता, साहस र पारदर्शितासहित अगाडि बढौं।