ट्रम्पको नियन्त्रणमा भेनेजुएलाको विशाल तेल भण्डार : सस्तोमा बिक्री हुने सम्भावना, विश्व बजारमा ठूलो हलचल !

काठमाण्डौ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई अमेरिकी विशेष फौजले गिरफ्तार गरेको घोषणा गरेपछि विश्व तेल बजारमा ठूलो हलचल मच्चिएको छ। ट्रम्पले वेनेजुएलाको विशाल तेल भण्डारमाथि अमेरिकी कम्पनीहरूले नियन्त्रण लिने र पूर्वाधार सुधारेर ठूलो मात्रामा उत्पादन बढाउने बताएका छन्। यसले तेलको मूल्य सस्तो हुने र विश्व ऊर्जा बजारमा ठूलो प्रभाव पार्ने अनुमान गरिएको छ।

वेनेजुएलासँग विश्वको सबैभन्दा ठूलो प्रमाणित कच्चा तेल भण्डार छ, जसको अनुमानित मात्रा ३०३ अर्ब ब्यारेल छ। हालको मूल्य (प्रति ब्यारेल ५७ डलर) अनुसार यसको मूल्य करिब १७.३ ट्रिलियन डलर बराबर हुन्छ। यदि आधा मूल्यमा पनि बिक्री भएमा यो रकम ८.७ ट्रिलियन डलर पुग्छ, जुन अमेरिका र चीनबाहेक सबै देशको जीडीपीभन्दा बढी हो। वर्षौंदेखि प्रतिबन्ध, कुप्रबन्धन र पूर्वाधारको अभावका कारण वेनेजुएलाको तेल उत्पादन न्यून भएको थियो, तर अब अमेरिकी कम्पनीहरूले अर्बौं डलर लगानी गरेर यसलाई पुनःजीवित गर्ने ट्रम्पको योजना छ।

ट्रम्पले भनेका छन्, “हाम्रा ठूला अमेरिकी तेल कम्पनीहरूले अर्बौं डलर खर्च गरेर खराब भएको पूर्वाधार सुधार्नेछन् र देशलाई पैसा कमाउन सुरु गर्नेछन्। हामी तेलको प्रवाह जारी राख्नेछौं र देशलाई राम्रोसँग सञ्चालन गर्नेछौं।” उनले आवश्यक परे सैन्य कारबाही गर्ने तयारी भएको तर दोस्रो चरणको आवश्यकता नपरेको पनि बताए।

विशेषज्ञहरूका अनुसार यसले विश्व तेल आपूर्ति बढाएर मूल्यमा दबाब पार्नेछ। अमेरिकी लगानीकर्ता बिल एकम्यानले भनेका छन् कि मादुरोको हटाइले तेलको मूल्य घट्नेछ, जुन अमेरिकाका लागि फाइदाजनक तर रुसका लागि हानिकारक हुनेछ। यसले युक्रेन युद्धलाई छिटो समाप्त गर्न मद्दत गर्न सक्छ। तर ऊर्जा विशेषज्ञ क्रिस मार्टेनसनले चेतावनी दिएका छन् कि कम मूल्यले अमेरिकी शेल तेल उद्योगलाई हानि पुग्नेछ, किनकि नयाँ कुवाको ब्रेक–इभन मूल्य ७० डलर प्रति ब्यारेल छ। हाल डब्ल्यूटीआई तेलको मूल्य ५७–६१ डलरको आसपास छ।

यो घटनाले ओपेकको गतिशीलता बदल्न सक्छ र साउदी अरब तथा रुसजस्ता प्रमुख उत्पादकहरूलाई रणनीति परिवर्तन गर्न बाध्य पार्नेछ। दीर्घकालमा विश्व ऊर्जा बजारमा ठूलो परिवर्तन आउने अनुमान छ, तर छोटो अवधिमा ठूलो प्रभाव नपर्ने विश्लेषकहरूको मत छ। वेनेजुएलाको तेल उद्योगलाई पूर्ण क्षमतामा ल्याउन वर्षौं लाग्ने र राजनीतिक स्थिरता आवश्यक पर्ने बताइएको छ।

यो विकासले ल्याटिन अमेरिकामा अमेरिकी हस्तक्षेपको पुरानो इतिहासलाई समेत स्मरण गराएको छ।