इरानी हमलाको प्रभाव: युएई स्टक एक्सचेन्ज बन्द

काठमाण्डौ । संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई)ले आफ्ना प्रमुख स्टक एक्सचेन्जहरू अबुधाबी सिक्युरिटिज एक्सचेन्ज (ADX) र दुबई फाइनान्सियल मार्केट (DFM) लाई सोमबार (मार्च २) र मंगलबार (मार्च ३) सम्मका लागि बन्द गरेको छ। 

यो निर्णय अमेरिका र इजरायलको इरानविरुद्धको आक्रमणपछि इरानको प्रतिकारमा आएको क्षेत्रीय अस्थिरताको कारणले गरिएको हो।

अल जजीराका अनुसार, युएईको क्यापिटल मार्केट्स अथोरिटी (CMA) ले आइतबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै एक्सचेन्जहरू बन्द गर्ने घोषणा गरेको थियो। अथोरिटीले स्पष्ट कारण उल्लेख नगरी केवल आफ्नो 'निगरानी तथा नियामक भूमिका' अन्तर्गत यो कदम चालिएको बताएको छ। यसले क्षेत्रीय घटनाक्रमको निरन्तर अनुगमन गर्ने र आवश्यक परे थप कदम चाल्ने जनाएको छ।

यो बन्दको मुख्य पृष्ठभूमि अमेरिका-इजरायलको संयुक्त आक्रमण हो जसमा इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको हत्या भएको थियो। यसको प्रतिक्रियामा इरानले युएईसहित खाडी देशहरूमा सयौं मिसाइल र ड्रोन हमला गरेको छ। अबु धाबीको मुख्य विमानस्थलमा भएको हमलामा एक जनाको मृत्यु भएको र सात जना घाइते भएका छन्। यस्ता हमलाहरूले युएईमा ठूलो अस्थिरता निम्त्याएको छ।

स्टक बजार बन्द गर्नुको उद्देश्य चरम अस्थिरतामा प्यानिक सेलिङ रोक्नु र बजार क्र्यासबाट जोगाउनु हो। यस्तो कदम संकटकालमा सामान्य मानिन्छ, तर यसले लगानीकर्ताको तरलता सीमित गर्ने र बजारको स्थिरताप्रति प्रश्न उठाउने गरेको छ।

विशेषज्ञहरूको प्रतिक्रिया मिश्रित छ। न्यूयोर्क युनिभर्सिटीका प्राध्यापक बर्डिन हिकोकले भने, “लगानीकर्ताहरू अनिश्चितता मन पराउँदैनन्। बजार तनावको समयमा तरलता सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ। युएईले यो तरलता नै हटाइदियो, जसले दुबईको बजार प्रतिष्ठालाई असर पार्न सक्छ।”

अमेरिकन युनिभर्सिटी इन दुबईका सहायक प्राध्यापक हेथम आउनले भने, “दीर्घकालीन आर्थिक प्रभाव सीमित हुनेछ किनकि युएईको आधारभूत अर्थतन्त्र बलियो छ। यो एक सावधानीपूर्ण हस्तक्षेप मात्र हो।”

क्षेत्रीय प्रभाव पनि देखिएको छ। साउदी अरबको तदावुल इन्डेक्स आइतबार ४% भन्दा बढी घटेको छ, इजिप्टको EGX ३० ले २.५% गिरावट देखाएको छ। एसियाली बजारहरू जस्तै जापानको निक्केई र हङकङको ह्याङ सेङ पनि १-२% घटेका छन्। युएईका दुई एक्सचेन्जहरूको कुल बजार पूँजीकरण १.१ ट्रिलियन डलर छ, जसमा इमिरेट्स एनबीडी, इमार प्रोपर्टिज जस्ता कम्पनीहरू सूचीकृत छन्। संकटअघि DFM जनरल इन्डेक्स २९% बढेको थियो।

यसअघि पनि युएईले राष्ट्रपति खलिफा बिन जायदको निधन (२०२२) र दुबईका शासकको मृत्यु (२००६) जस्ता अवसरमा बजार बन्द गरेको थियो, तर क्षेत्रीय द्वन्द्वका कारण यो पहिलो पटक हो। इतिहासमा रुसले युक्रेन आक्रमणपछि (२०२२), इजिप्टले अरब स्प्रिङ (२०११) मा र अमेरिकाले ९/११ पछि स्टक बजार बन्द गरेको उदाहरण छन्।

अहिलेसम्म बजार पुन: खुल्ने मिति वा शर्तबारे कुनै जानकारी दिइएको छैन। युएईले आधिकारिक च्यानलहरूबाट अपडेट दिने बताएको छ। यो घटनाले खाडी क्षेत्रको आर्थिक स्थिरतालाई थप चुनौती दिएको छ, जसले तेल मूल्य र विश्वव्यापी बजारमा पनि प्रभाव पारिरहेको छ।