"ट्रम्पको दबाब कि केही अर्को कारण...? भारतले रुसबाट तेल खरिद रोकेको घोषणा, सरकारी रिफाइनरी कम्पनीहरू पछि हटे!"

काठमाण्डौ । भारतका सरकारी तेल रिफाइनरी कम्पनीहरूले केही समयका लागि रुसबाट कच्चा तेल खरिद गर्न रोक लगाएका छन्। तेलमा दिइने छुट (discount) घट्नु र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चेतावनी यस निर्णयको प्रमुख कारण मानिएको छ। ट्रम्पले रुसबाट तेल खरिद गर्ने देशहरूमाथि कारबाही हुने चेतावनी दिएका थिए।

भारत विश्वकै तेस्रो ठूलो तेल आयातकर्ता देश हो। रुसबाट समुद्री मार्गमार्फत आउने कच्चा तेल भारतले सबैभन्दा धेरै खरिद गर्दै आएको थियो। तर पछिल्लो एक सातादेखि भारतका प्रमुख चार सरकारी रिफाइनरी कम्पनीहरू: इन्डियन आयल कर्पोरेसन (IOC), हिन्दुस्तान पेट्रोलियम कर्पोरेसन (HPCL), भारत पेट्रोलियम कर्पोरेसन (BPCL) र मैंगलोर रिफाइनरी एण्ड पेट्रोकेमिकल्स लिमिटेड (MRPL)ले रुसबाट तेल खरिद नगरेको Reuters ले स्रोत उद्धृत गर्दै जनाएको छ।

अब कहाँबाट किन्दैछन् तेल?

यी सरकारी रिफाइनरी कम्पनीहरूले अब हाजिर बजार (spot market) बाट तेल खरिद गर्न थालेका छन्, जहाँ तुरुन्तै डेलिभरीका लागि कच्चा तेल किनिन्छ। हाल उनीहरूले मध्यपूर्वका देशहरू (जस्तै अबूधाबीबाट मुरबान क्रुड) र पश्चिम अफ्रिकी देशहरूबाट तेल खरिद गरिरहेका छन्।

भारतमा निजी क्षेत्रका रिलायन्स इन्डस्ट्रीज र नायरा इनर्जी जस्ता कम्पनीहरूले अझै पनि रुसबाट कच्चा तेल किनिरहेका छन्। यद्यपि भारतको कुल रिफाइनिङ क्षमताको ६० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा सरकारी कम्पनीहरूसँग रहेको छ। भारतले दैनिक ५.२ मिलियन ब्यारेलभन्दा बढी तेल रिफाइन गर्छ।

ट्रम्पको नीतिले चर्किएको दबाब

डोनाल्ड ट्रम्पले भारतले रुसबाट कच्चा तेल खरिद गरेर अप्रत्यक्ष रूपमा रुसलाई समर्थन गरिरहेको आरोप लगाउँदै भारतबाट आयात हुने सबै वस्तुहरूमा २५ प्रतिशत आयात शुल्क (टैरिफ) लागु गर्ने घोषणा गरेका छन्। यो नियम आगामी अगस्ट १ देखि कार्यान्वयनमा आउनेछ।

मुनाफामा असर

ब्लूमबर्ग अनुसार एक ठूला भारतीय सरकारी तेल कम्पनीका वरिष्ठ अधिकारीले नाम गोप्य राख्ने शर्तमा भनेका छन् – “अब हामी मध्यपूर्व र अफ्रिकी मुलुकहरूबाट कच्चा तेल खरिदको सम्भावना बढी हेर्दैछौं, र सरकारसँग थप परामर्श पनि लिनेछौं।”

उनी भन्छन्, “यो परिस्थिति पूर्ण रूपमा अनपेक्षित थिएन, तर यसले हाम्रो लागत बढाउँछ र मुनाफा घटाउँछ।”

रुसबाट तेल खरिद रोकिनु, अमेरिका–भारत व्यापारिक सम्बन्धमा चिसोपन, र कच्चा तेलको बढ्दो मूल्यले भारतको तेल उद्योगलाई तनावमा राखेको छ। आगामी दिनहरूमा भारतले अपनाउने रणनीति र विश्व बजारमा हुने घटनाक्रमले यसको प्रभाव गहिरो बनाउन सक्ने संकेत देखिएको छ।

-Agency