रूसबाट भारतमा कच्चा तेल आपूर्ति तीन वर्षयताकै न्यून स्तरमा, आगामी वर्षको सुरुवातमा भने वृद्धि हुने संकेत

काठमाण्डौ । रूसबाट भारतमा आपूर्ति हुने कच्चा तेल यस महिना करिब तीन वर्षयताकै न्यून स्तरमा झर्ने सम्भावना देखिएको छ। यद्यपि, आगामी वर्षको सुरुवातमा आपूर्ति पुनः बढ्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ, किनभने रिलायन्स इन्डस्ट्रिज लिमिटेडले पुनः रूसी कच्चा तेल खरिद सुरु गरेको छ। ब्लूमबर्गको एक रिपोर्टमा यस्तो दाबी गरिएको छ।

शिपिङ डेटा ट्र्याक गर्ने कम्पनी केप्लरका अनुसार डिसेम्बर महिनामा रूसबाट भारतमा दैनिक करिब ११ लाख ब्यारेल कच्चा तेल आपूर्ति हुने अनुमान छ। यो नोभेम्बर २०२२ यताकै सबैभन्दा कम स्तर हो। यद्यपि, यो संख्या अमेरिकी प्रतिबन्धपछि भारत सरकारका अधिकारीहरूले अनुमान गरेको भन्दा केही बढी हो।

पछिल्ला केही महिनामा भारतको रूसी कच्चा तेलप्रतिको मागमा कमी आएको देखिएको थियो। यसको मुख्य कारण रूससँगको व्यापारमाथि अमेरिकाले बढाएको निगरानीप्रति खरिदकर्ताहरूको चिन्ता रहेको बताइएको छ। जुलाई महिनामा शिपमेन्ट घटेको भए पनि पछि केही भारतीय रिफाइनरीहरूले सस्तो रूसी तेल पुनः खरिद गर्न थालेका थिए। यसमा सरकारी स्वामित्वका इन्डियन आयल कर्पोरेशन र भारत पेट्रोलियम कर्पोरेशन पनि समावेश छन्।

भारतको सबैभन्दा ठूलो निजी रिफाइनरी कम्पनी रिलायन्स इन्डस्ट्रिजले अक्टोबरको अन्त्यतिर रूसी कच्चा तेल खरिद अस्थायी रूपमा रोकेको थियो। अमेरिकाले रोसनेफ्ट पीजेएससी र लुकोइल पीजेएससीमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि कम्पनीले यस्तो निर्णय गरेको थियो। हाल रिलायन्स प्रतिबन्ध नलागेका आपूर्तिकर्ताबाट कच्चा तेल खरिद गरिरहेको छ।

गुजरातको जामनगरस्थित रिलायन्सको रिफाइनरीमा प्रयोग हुने रूसी कच्चा तेल घरेलु बजारका लागि इन्धन उत्पादनमा प्रयोग भइरहेको छ र यसको निर्यात गरिएको छैन।

केप्लरका अनुसार डिसेम्बरको दोस्रो सातामा रूसबाट भारतमा आउने कच्चा तेलको मात्रा घटेर दैनिक ७ लाख १२ हजार ब्यारेलमा झरेको थियो, तर पछि यसमा सुधार देखिएको छ। नोभेम्बरमा भारतले दैनिक करिब १८ लाख ब्यारेल रूसी तेल आयात गरेको थियो। भारतीय अधिकारीहरूले डिसेम्बरमा दैनिक ८ लाख ब्यारेल आयात हुने अनुमान गरेका थिए। यस महिनाको कमी मुख्यतया रिलायन्सले खरिद रोकेका कारण आएको बताइएको छ, किनभने यसअघि रिलायन्स सबैभन्दा ठूलो खरिदकर्ता थियो।

केप्लरको तथ्यांकअनुसार एचपीसीएल–मित्तल एनर्जी लिमिटेडको मुन्द्रा तेल टर्मिनलमा पनि रूसी तेलको आपूर्ति घटेको छ। त्यस्तै, मङ्गलोर रिफाइनरी एन्ड पेट्रोकेमिकल्स लिमिटेड (एमआरपीएल) ले सेप्टेम्बर २०२२ यतापछि पहिलो पटक यस महिना रूसबाट कुनै पनि कच्चा तेल खरिद गरेको छैन।

रिलायन्स, एचएमईएल र एमआरपीएलले यस विषयमा तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्। यद्यपि, भारतमा रूसी कच्चा तेलको आयात नायरा एनर्जी लिमिटेडमार्फत बढ्न सक्ने सम्भावना छ। उक्त कम्पनीमा रोसनेफ्टको लगानी रहेको छ र यसमाथि युरोपेली संघले प्रतिबन्ध लगाएको छ।