अमेरिकी दबाबबीच पनि भारतले बढायो रूस र यूएईबाट तेल आयात, रेकर्ड स्तरमा खरिद कायम

काठमाण्डौ । रूसबाट तेल खरिदलाई लिएर अमेरिका र राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चेतावनी र कडाइबीच पनि भारतले जुन महिनामा कच्चा तेल आयात उल्लेख्य रूपमा बढाएको छ।  

विशेषगरी रूस र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) बाट हुने आयात उच्च स्तरमा पुगेको देखिएको छ।

ऊर्जा बजारसम्बन्धी विश्लेषकहरूका अनुसार भारतका रिफाइनरीहरूले होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः पूर्ण रूपमा खुल्नुअघि र खाडी क्षेत्रबाट आपूर्ति सामान्य अवस्थामा फर्किनुअघि पर्याप्त भण्डार सुनिश्चित गर्न आयात बढाएका हुन्।

रूसबाट ऐतिहासिक उच्च आयात

समुद्री तथा जिंस विश्लेषण संस्था केप्लरका तथ्याङ्कअनुसार १९ जुनसम्म भारतले रूसबाट दैनिक औसत २६।६ लाख ब्यारेल कच्चा तेल आयात गरेको छ।

यो मे महिनाको १९.१ लाख ब्यारेल प्रतिदिनभन्दा उल्लेख्य वृद्धि हो। यससँगै रूस भारतको सबैभन्दा ठूलो तेल आपूर्तिकर्ता बनेको छ।

यूएई र अन्य देशबाट पनि बढ्यो आपूर्ति

जुन महिनामा यूएईबाट तेल आयात ६.३६ लाख ब्यारेल प्रतिदिन पुगेको छ, जुन मे महिनाको ६.४४ लाख ब्यारेलको उच्च स्तरकै आसपास हो।  

त्यस्तै वेनेजुएलाबाट २.०९ लाख ब्यारेल प्रतिदिन आयात हुँदै भारतको चौथो ठूलो आपूर्तिकर्ता बनेको छ।  

साउदी अरबबाट ३.८४ लाख ब्यारेल प्रतिदिन आयात भएको छ।

तर,  यसको विपरीत, अमेरिका बाट हुने तेल आयात घटेर ९१ हजार ब्यारेल प्रतिदिनमा सीमित भएको छ, जबकि मे महिनामा यो २.५२ लाख ब्यारेल प्रतिदिन थियो।

आपूर्ति सुरक्षा र विविधीकरण रणनीति

विश्लेषकहरूका अनुसार भारतले ऊर्जा आपूर्ति सुरक्षित गर्न विविध स्रोतबाट आयात बढाउने रणनीति अपनाएको छ।

रूसबाट सस्तो दरमा उपलब्ध तेल अझै आकर्षक रहेको छ भने यूएई र अन्य खाडी देशबाट बढेको आपूर्तिले आपूर्ति जोखिम कम गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।

भारत विश्वको तेस्रो ठूलो ऊर्जा आयातकर्ता हो र कच्चा तेल, एलएनजी तथा एलपीजीका लागि मुख्य रूपमा खाडी क्षेत्रमाथि निर्भर रहँदै आएको छ।

होर्मुज संकटपछि बजारमा अस्थिरता

अमेरिका–इजरायल तनावपछि इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य बन्द गर्ने चेतावनी दिएपछि विश्व ऊर्जा आपूर्ति प्रभावित भएको थियो।  

यो मार्गबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने भएकाले यसको बन्द हुने आशंकाले बजारमा ठूलो दबाब सिर्जना गरेको थियो।

तर, अमेरिका–इरानबीच भएको युद्धविरामपछि समुद्री यातायात पुनः शुरु भएको छ।

यद्यपि, सम्झौताको स्थायित्वबारे अझै पनि अनिश्चितता कायम छ।

होर्मुज खुल्दा प्रारम्भिक राहत एलपीजीमा

केप्लरका वरिष्ठ प्रबन्धक सुमित रितोलियाका अनुसार होर्मुज खुल्नासाथ भारतलाई सबैभन्दा पहिले एलपीजी आपूर्तिमा राहत मिल्नेछ।  

त्यसपछि एलएनजी र अन्ततः कच्चा तेलको आपूर्ति क्रमशः सामान्य हुने अपेक्षा गरिएको छ।

उनका अनुसार भारतले पछिल्ला महिनामा वैकल्पिक आपूर्ति स्रोत र मार्ग विकास गरेर संकटसँग अनुकूलन गरिसकेको छ।  

त्यसैले आपूर्ति प्रणाली क्रमशः स्थिर हुँदै जाने अनुमान छ।

रूसबाट अझै बढ्न सक्ने आयात

विश्लेषकहरूका अनुसार जुन महिनामा रूसबाट भारतको तेल आयात २३.५ लाख ब्यारेल प्रतिदिनभन्दा माथि पुगेर नयाँ रेकर्ड बनाउन सक्छ।  

प्रतिस्पर्धी मूल्य र स्थिर मागका कारण आगामी दिनमा पनि रूसी तेल भारतको प्रमुख आपूर्तिकर्ता रहने सम्भावना देखिन्छ।

मार्चयता भारतले खाडी क्षेत्रको आपूर्तिमा आएको कमी पूर्ति गर्न अटलान्टिक क्षेत्र र वेनेजुएलाबाट पनि आयात बढाएको छ।  

वेनेजुएलाबाट जुन महिनामा ३ देखि ४ लाख ब्यारेल प्रतिदिनसम्म आपूर्ति हुने अनुमान गरिएको छ।

एलपीजी आपूर्तिमा ठूलो परिवर्तन

रिपोर्टअनुसार एलपीजी क्षेत्रमा सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन देखिएको छ।  

खाडी क्षेत्रमा आपूर्ति अवरोध भएपछि अमेरिका भारतका लागि प्रमुख एलपीजी आपूर्तिकर्ता बनेको छ।

तर, लामो दूरीका कारण ढुवानी लागत भने उल्लेख्य रूपमा बढेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

एबीपी न्यूज