हर्मुजमा अमेरिका–इरान तनाव फेरि चर्कियो, खाडी क्षेत्र उच्च सतर्कतामा

काठमाण्डौ । रणनीतिक महत्त्वको हर्मुज जलघाँटीलाई केन्द्र बनाएर अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव फेरि चर्किएको छ । अमेरिकाले इरानका करिब ९० सैन्य लक्ष्यमा हवाई आक्रमण गरेको जनाएलगत्तै इरानले बहराइन, कुवेत र कतारतर्फ प्रतिआक्रमण गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार इरानको हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली, तटीय निगरानी संरचना, क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन भण्डारणस्थल, नौसैनिक क्षमता र सैन्य रसद संरचनालाई लक्षित गरी पछिल्लो कारबाही गरिएको हो । अमेरिकाले यो कारबाही हर्मुज जलघाँटीमा स्वतन्त्र समुद्री आवागमन सुरक्षित राख्ने उद्देश्यले गरिएको दाबी गरेको छ ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार बुसेहर, बन्दर अब्बास, चाबहार, कोणार्कलगायत दक्षिणी तटीय क्षेत्रमा विस्फोट भएका छन् । केही स्थानमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको विवरण पनि सार्वजनिक भएको छ । एपीका अनुसार पछिल्ला दुई दिनका अमेरिकी आक्रमणमा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु र ७८ जना घाइते भएको इरानको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ ।

त्यसको जवाफमा इरानले खाडी मुलुकस्थित अमेरिकी सैन्य उपस्थितिलाई लक्षित गरेको दाबी गरेको छ । बहराइनमा साइरन बजेको, कुवेतमा सुरक्षा सतर्कता अपनाइएको र कतारमा पनि अलर्ट जारी गरिएको विवरण सार्वजनिक भएका छन् । हालसम्म ती मुलुकहरूमा ठूलो क्षतिको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको अन्तरिम युद्धविराम अब ‘समाप्त’ भएको संकेत गर्दै थप वार्ताको ढोका भने खुला रहेको बताएका छन् । उनले हर्मुज क्षेत्रमा व्यापारिक जहाजमाथि इरानी आक्रमण दोहोरिए अमेरिकाले अझ कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएका छन् ।

इरानी पक्ष भने हर्मुज जलमार्गको व्यवस्थापन इरानको नियन्त्रणमा हुनुपर्ने अडानमा छ । इरानका वरिष्ठ अधिकारी मोहम्मद बाघेर घालीबाफले अमेरिकाले धम्की र प्रतिबद्धता उल्लङ्घनको मूल्य चुकाउनुपर्ने चेतावनी दिँदै इरानमाथि आक्रमण भए जवाफ पनि सोहीअनुसार दिइने बताएका छन् ।

विश्व ऊर्जा आपूर्तिको महत्त्वपूर्ण मार्ग मानिने हर्मुज जलघाँटीमा तनाव बढेसँगै खाडी क्षेत्रको सुरक्षा, तेल आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापारमा नयाँ जोखिम देखिएको छ । संयुक्त राष्ट्रसङ्घसहित क्षेत्रीय मध्यस्थकर्ताहरूले दुवै पक्षलाई संयम अपनाउन र कूटनीतिक बाटो खुला राख्न आग्रह गरेका छन् ।