कमाइमा गरिमाको दमदार छलाङ, सेयरधनीलाई २० प्रतिशत लाभांश दिने क्षमता

काठमाण्डौ । गरिमा विकास बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नाफा र लाभांश क्षमतामा आकर्षक सुधार गरेको छ। बैंकको खुद नाफा ३५.३४ प्रतिशतले बढेको छ भने प्रतिसेयर वितरणयोग्य मुनाफा झन्डै दोब्बर भएको छ।

तर नाफामा आएको वृद्धिको मुख्य आधार बैंकको मूल ब्याज व्यवसायको तीव्र विस्तारभन्दा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका लागि छुट्याइएको इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको ठूलो गिरावट देखिन्छ। अर्कोतर्फ खराब कर्जा अनुपात सामान्य बढेको र कुल खराब कर्जामाथिको नोक्सानी व्यवस्था अनुपात घटेको छ। यसले बैंकको नाफा बलियो देखिए पनि कर्जा गुणस्तरमा अझै सावधानी आवश्यक रहेको संकेत गर्छ।

बैंकले सार्वजनिक गरेको अपरिष्कृत चौथो त्रैमासिक वित्तीय विवरणअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा रु.१ अर्ब ६८ करोड ८७ लाख खुद नाफा कमाएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बैंकले रु.१ अर्ब २४ करोड ७७ लाख नाफा कमाएको थियो।

एक वर्षमा बैंकको खुद नाफा रु.४४ करोड १० लाख अर्थात् ३५.३४ प्रतिशतले बढेको हो।

इम्पेयरमेन्ट खर्च घट्नु नाफा वृद्धिको मुख्य आधार

समीक्षा अवधिमा बैंकको खुद ब्याज आम्दानी ५.६४ प्रतिशत मात्र बढेको छ। अघिल्लो वर्ष रु.३ अर्ब ६१ करोड २१ लाख रहेको खुद ब्याज आम्दानी बढेर रु.३ अर्ब ८१ करोड ५६ लाख पुगेको छ।

बैंकको कुल सञ्चालन आम्दानी पनि रु.४ अर्ब २५ करोड ८१ लाखबाट ७.२६ प्रतिशत बढेर रु.४ अर्ब ५६ करोड ७४ लाख पुगेको छ। तर बैंकको नाफामा आएको वृद्धिदर सञ्चालन आम्दानीको वृद्धिभन्दा धेरै छ।

यसको प्रमुख कारण इम्पेयरमेन्ट चार्जमा आएको ठूलो कमी हो। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा बैंकले कर्जा तथा अन्य सम्पत्तिको सम्भावित नोक्सानीबापत रु.६४ करोड ७१ लाख इम्पेयरमेन्ट खर्च लेखेको थियो। चालु वर्षमा यस्तो खर्च रु.४ करोड ९० लाखमा सीमित भएको छ। अर्थात् इम्पेयरमेन्ट खर्च करिब रु.५९ करोड ८० लाख वा ९२.४२ प्रतिशतले घटेको छ।

चौथो त्रैमासमा मात्रै बैंकले रु.३४ करोड १४ लाख बराबरको इम्पेयरमेन्ट रिभर्सल गरेको देखिन्छ। यसले अन्तिम त्रैमासको नाफामा उल्लेख्य सहयोग पुर्‍याएको छ।

यस आधारमा हेर्दा बैंकको नाफा वृद्धिमा मूल बैंकिङ आम्दानीको सुधारसँगै विगतमा गरिएको कर्जा नोक्सानी व्यवस्था फिर्ता हुनु र नयाँ इम्पेयरमेन्ट खर्च कम हुनु निर्णायक देखिन्छ।

सञ्चालन मुनाफा ४२.६५ प्रतिशत बढ्यो

इम्पेयरमेन्ट खर्च घटेपछि बैंकको सञ्चालन मुनाफा उल्लेख्य बढेको छ। अघिल्लो वर्ष रु.१ अर्ब ८० करोड ८७ लाख रहेको सञ्चालन मुनाफा समीक्षा वर्षमा रु.२ अर्ब ५८ करोड १ लाख पुगेको छ। यो ४२.६५ प्रतिशतको वृद्धि हो।

बैंकको खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी पनि रु.५१ करोड ९ लाखबाट करिब २१.२१ प्रतिशत बढेर रु.६१ करोड ९३ लाख पुगेको छ। यसले बैंकको गैरब्याज आम्दानीमा केही सुधार भएको देखाउँछ।

यद्यपि बैंकको ब्याजदर अन्तर ४.३७ प्रतिशतबाट घटेर ४.०४ प्रतिशतमा आएको छ। कोषको लागत भने ४.८४ प्रतिशतबाट घटेर ३.५३ प्रतिशत कायम भएको छ। निक्षेपको लागत घटाउन बैंक सफल भए पनि ब्याजदर अन्तर खुम्चिएकाले आगामी अवधिमा खुद ब्याज आम्दानीको वृद्धि कायम राख्न चुनौती हुन सक्छ।

लाभांश क्षमता झन्डै दोब्बर

बैंकको सबैभन्दा आकर्षक सुधार वितरणयोग्य मुनाफामा देखिएको छ। आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म बैंकसँग रु.१ अर्ब २१ करोड ८० लाख कुल वितरणयोग्य मुनाफा रहेको छ। अघिल्लो वर्ष यस्तो रकम रु.५९ करोड ६८ लाख थियो।

यस आधारमा बैंकको कुल वितरणयोग्य मुनाफा करिब १०४ प्रतिशतले बढेर दोब्बरभन्दा बढी भएको छ।

बैंकको वार्षिक प्रतिसेयर वितरणयोग्य मुनाफा रु.२०.२३ कायम भएको छ। अघिल्लो वर्ष यो रु.१०.५५ मात्र थियो। अर्थात् प्रतिसेयर वितरणयोग्य मुनाफा रु.९.६८ वा करिब ९१.७५ प्रतिशतले बढेको छ।

यसले अंकित मूल्य रु.१०० का आधारमा बैंकसँग सैद्धान्तिक रूपमा करिब २०.२३ प्रतिशतसम्म लाभांश वितरण गर्ने क्षमता रहेको देखाउँछ। यद्यपि बैंकले यही दरमा लाभांश घोषणा गर्छ भन्ने निश्चित हुँदैन। अन्तिम लाभांश लेखापरीक्षणपछि कायम हुने वितरणयोग्य मुनाफा, पुँजी पर्याप्तता, सञ्चालक समितिको प्रस्ताव र नेपाल राष्ट्र बैंकको स्वीकृतिमा निर्भर हुनेछ।

नाफा र लाभांश क्षमतामा सुधार भए पनि बैंकको कर्जा गुणस्तर पूर्ण रूपमा जोखिममुक्त देखिँदैन। बैंकको खराब कर्जा अनुपात अघिल्लो वर्षको ४.६९ प्रतिशतबाट बढेर ४.७६ प्रतिशत पुगेको छ। एक वर्षमा खराब कर्जा ०.०७ प्रतिशत बिन्दुले बढेको हो।

विकास बैंकका लागि ४.७६ प्रतिशत खराब कर्जा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने तहमा रहेको संकेत गर्छ। बैंक स्वयंले पनि कठिन आर्थिक वातावरणका कारण निष्क्रिय सम्पत्ति ४.७६ प्रतिशत पुगेको र खराब कर्जा असुली चुनौतीपूर्ण रहेको स्वीकार गरेको छ।

अर्कोतर्फ कुल खराब कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्था अनुपात १११.२९ प्रतिशतबाट घटेर १००.५६ प्रतिशतमा आएको छ। अनुपात अझै शतप्रतिशतभन्दा माथि रहे पनि अघिल्लो वर्षको तुलनामा सुरक्षा आवरण १०.७३ प्रतिशत बिन्दुले घटेको छ।

यसले इम्पेयरमेन्ट खर्चमा आएको गिरावटबाट नाफा बढे पनि आगामी अवधिमा खराब कर्जा बढ्दै गए पुनः कर्जा नोक्सानी व्यवस्था थप्नुपर्ने जोखिम कायमै रहेको देखाउँछ।

आरओई र आरओएमा सुधार

नाफा बढेसँगै बैंकको पुँजी तथा सम्पत्तिबाट प्राप्त हुने प्रतिफलमा पनि सुधार आएको छ। बैंकको रिटर्न अन इक्विटी अर्थात् स्वपुँजी प्रतिफल १४.२४ प्रतिशतबाट बढेर १६.९४ प्रतिशत पुगेको छ। यो २.७० प्रतिशत बिन्दुको सुधार हो।

त्यस्तै, रिटर्न अन एसेट अर्थात् सम्पत्तिमाथिको प्रतिफल १.२४ प्रतिशतबाट बढेर १.५५ प्रतिशत पुगेको छ। यसमा ०.३१ प्रतिशत बिन्दुको सुधार आएको हो।

बैंकको प्रतिसेयर आम्दानी पनि रु.२१.९६ बाट २७.६९ प्रतिशत बढेर रु.२८.०४ पुगेको छ। प्रतिसेयर नेटवर्थ रु.१७७.२६ र मूल्य-आम्दानी अनुपात १४.४० गुणा कायम भएको छ।

व्यवसाय विस्तार कस्तो रह्यो?

बैंकको ग्राहक कर्जा रु.६९ अर्ब १३ करोडबाट १३.१८ प्रतिशत बढेर रु.७८ अर्ब २४ करोड पुगेको छ। ग्राहकबाट संकलित निक्षेप पनि रु.९० अर्ब १२ करोडबाट करिब ९.२७ प्रतिशत बढेर रु.९८ अर्ब ४७ करोड पुगेको छ।

कर्जा वृद्धिदर निक्षेप वृद्धिदरभन्दा बढी रहे पनि बैंकको कर्जा–निक्षेप अनुपात ८५.१३ प्रतिशतबाट बढेर ८६.१४ प्रतिशत पुगेको छ। यसले उपलब्ध निक्षेपको ठूलो हिस्सा कर्जामा परिचालन भएको देखाउँछ।

बैंकको कुल सम्पत्ति रु.१ खर्ब ४ अर्ब ४६ करोडबाट करिब ८.२१ प्रतिशत बढेर रु.१ खर्ब १३ अर्ब ४ करोड पुगेको छ। पुँजी पर्याप्तता अनुपात पनि १३.२० प्रतिशतबाट बढेर १३.६३ प्रतिशत कायम भएको छ।

समग्र वित्तीय स्वास्थ्य

समग्रमा गरिमा विकास बैंकको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को वित्तीय विवरणले नाफा, वितरणयोग्य मुनाफा, प्रतिसेयर आम्दानी, स्वपुँजी प्रतिफल र सम्पत्तिमाथिको प्रतिफलमा स्पष्ट सुधार देखाएको छ। लागत घट्नु, शुल्क आम्दानी बढ्नु र इम्पेयरमेन्ट खर्चमा भारी कमी आउनु बैंकका सकारात्मक पक्ष हुन्।

तर बैंकको मूल खुद ब्याज आम्दानी ५.६४ प्रतिशत मात्र बढ्दा खुद नाफा ३५.३४ प्रतिशत बढेको तथ्यले नाफाको ठूलो हिस्सा इम्पेयरमेन्ट खर्च घट्नुमा निर्भर रहेको देखाउँछ। खराब कर्जा ४.७६ प्रतिशत पुगेको, कर्जा नोक्सानी व्यवस्था अनुपात घटेको र ब्याजदर अन्तर खुम्चिएको अवस्थालाई बेवास्ता गर्न मिल्दैन।

यसर्थ, गरिमाको तत्कालीन नाफा र लाभांश क्षमता आकर्षक देखिए पनि यसको दिगोपन खराब कर्जा असुली, इम्पेयरमेन्ट व्यवस्थापन र मूल बैंकिङ आम्दानीको वृद्धिमा निर्भर रहनेछ। आगामी वर्ष बैंकले खराब कर्जा नियन्त्रण गर्दै खुद ब्याज तथा शुल्क आम्दानी विस्तार गर्न सके मात्र अहिले देखिएको वित्तीय सुधारलाई दिगो स्वास्थ्यमा रूपान्तरण गर्न सक्नेछ।