बाढीपीडितका लागि पूँजीबजार क्षेत्रबाट २ करोड १३ लाख सहयोग, ८५% ब्रोकर अझै मौन

काठमाण्डौ । रसुवाको भोटेकोशी तथा त्रिशूली नदी प्रणालीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि नेपालको पुँजीबजार क्षेत्रबाट पनि आर्थिक सहयोग जुट्न थालेको छ ।  

हालसम्म प्राप्त तथ्याङ्कअनुसार १४ ब्रोकर कम्पनीले मात्रै प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप राहत कोषमा सहयोग गरेका छन् । १४ ब्रोकर कम्पनीले हालसम्ममा १ करोड ९२ लाख ९३ हजार ४९३ रुपैयाँ सहयोग गरेका छन् ।  

जसमा सबैभन्दा बढी नासा सेक्युरिटिजले मात्रै ५० लाख रुपैयाँ राहत कोषमा सहयोग गरेको छ ।  

यसबाहेक प्रिमियर, डायनामिक मनि म्यानेजर्स, क्रिष्टल कंचनजंगा, ओपल, दक्षिणकाली इन्भेष्टमेन्ट, सनि, सन, क्यापिटल म्याक्स, अनलाईन, नेपाल स्टक हाउस, कोहीनुर इन्भेष्टमेन्ट, सिप्रबी र दिपशिखा धितोपत्र कारोबार कम्पनी रहेका छन् ।  

पूँजीबजारसँग सम्बन्धित तर स्टक ब्रोकर नभएको नागरिक स्टक डिलर कम्पनी लिमिटेडले पनि बाढी प्रभावितका लागि २० लाख २५ हजार ८८७ सहयोग गरेको छ ।

कम्पनीका अनुसार उक्त रकममा संस्थागत स्रोतसँगै कर्मचारीको एक दिनको तलबसमेत समावेश छ ।  

यसलाई समेत जोड्दा ब्रोकर तथा नागरिक स्टक डिलरसहित पूँजीबजार क्षेत्रबाट सार्वजनिक रुपमा पुष्टि भएको सहयोग २ करोड १३ लाख १९ हजार ३८० रुपैयाँ पुगेको छ ।  

कमिसन कमाउने मात्र कि संकटमा साथ दिने पनि ?  

भोटेकोशी बाढीपछि निजी क्षेत्रका विभिन्न कम्पनी, बैंक तथा वित्तीय संस्था र बीमा कम्पनीहरूले राहत कोषमा रकम जम्मा गर्ने क्रम जारी छ । सार्वजनिक विवरण हेर्दा पुँजीबजार क्षेत्रका केही ब्रोकरले उल्लेख्य रकम दिए पनि सबै ब्रोकर कम्पनीको योगदानबारे एउटै आधिकारिक दातासूची सार्वजनिक भएको देखिँदैन ।

नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन)का अनुसार हाल नेपालमा ९० ब्रोकर कम्पनी सञ्चालनमा छन् । तर यस्तो विपद्को समयमा प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा सहयोग गर्ने ब्रोकर जम्मा १४ मात्रै छन् । यसर्थमा १५ प्रतिशत ब्रोकरले मात्रै सहयोग गर्दा ८५ प्रतिशत ब्रोकर अझैपनि मौन देखिएका छन् ।  

सेयरबजारमा दैनिक अर्बौं रुपैयाँको कारोबार हुँदा त्यसबाट कारोबार कमिसनमार्फत ब्रोकर कम्पनीहरुले करोडौं आम्दानी गरेपनि सामाजिक उत्तरदायित्वमा भने सक्रियता कम देखिएको छ ।  

सुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीले ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्याएपछि सरकारले राहत, उद्धार र पुनःस्थापनाका लागि प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमार्फत सहयोग आह्वान गरेको छ । निजी क्षेत्रका बैंक, बीमा कम्पनी, उद्योग तथा अन्य संस्थाहरूले धमाधम सहयोगको रकम घोषणा गरिरहेका बेला पुँजीबजार क्षेत्रबाट भने सीमित ब्रोकर कम्पनीहरुले मात्रै सहयोगको घोषणा गरेका छन् ।

स्टक ब्रोकर र लगानीकर्ताबीचको सम्बन्ध केवल कारोबार गराउनेसम्म सीमित छैन। लगानीकर्ताले कारोबार गरेपछि ब्रोकरले कमिसन पाउँछ । बजारको विस्तारसँगै ब्रोकरको व्यवसाय पनि विस्तार हुन्छ ।

त्यसैले विपद्का बेला पुँजीबजारका सरोकारवालाबाट अपेक्षा गरिने योगदान पनि स्वाभाविक रूपमा ठूलो हुन्छ । सेयर लगानीकर्ताहरुले पनि अहिलेको विपद्लाई आफुले सकेको सहयोग मात्रै गरिरहेका छन् । पूँजीबजारबाट मनग्य आम्दानी गर्न नसक्दा लगानीकर्ताहरुले यसपटक यस्तो संकटमा सुक्ष्म सहयोग मात्रै गरेको देखिन्छ ।  

हालसम्म ब्रोकरहरुबाट सहयोग भएको यो रकमलाई अन्तिम वा सम्पूर्ण पुँजीबजार क्षेत्रको योगदान मान्न मिल्दैन । केही ब्रोकरले सरकारी कोषमा रकम जम्मा गरे पनि त्यसको सार्वजनिक घोषणा नगरेको पनि हुन सक्छ । त्यस्तै, कम्पनीबाहेक कर्मचारी, सञ्चालक वा लगानीकर्ताले व्यक्तिगत रूपमा गरेको सहयोग पनि यो गणनामा समेटिएको छैन ।

अर्कोतर्फ, ब्रोकर कम्पनीबाहेक मर्चेन्ट बैंक, क्यापिटल कम्पनी, म्युचुअल फन्ड तथा अन्य पुँजीबजारसम्बद्ध संस्थाहरूको योगदानलाई छुट्टै अध्ययन गर्नुपर्ने देखिन्छ । तर ब्रोकरहरुको मात्रै अध्ययनमा भने हालसम्म एक दर्जनभन्दा बढी ब्रोकरले सहयोग गरेको देखिएको छ ।